NASA, Kızıl Gezegen’in gizemlerini aydınlatmak amacıyla on yılı aşkın süredir yörüngede görev yapan MAVEN uzay aracının misyonunun resmen sona erdiğini duyurdu. Mars yörüngesindeki başarılı gözlemleriyle tanınan araçtan yaklaşık altı aydır sinyal alınamaması üzerine uzay ajansı, görevin bittiğini doğrulayan açıklamayı yaptı. NASA Proje Müdürü Mike Moreau, uzun yıllar birlikte çalıştıkları bu önemli uzay aracına veda etmenin, ekiplerinde adeta bir yakınını kaybetmiş gibi derin bir üzüntü yarattığını ifade etti.
Mars’ın atmosferik yapısını derinlemesine incelemek amacıyla 2013 yılında uzay yolculuğuna başlayan MAVEN, geçtiğimiz yılın aralık ayında Mars’ın arkasına geçmesinin ardından sessizliğe büründü. Uzmanlar tarafından incelenen veriler, uzay aracının kendi ekseni etrafında kontrolsüz ve hızlı bir şekilde dönmeye başladığını ortaya koydu. Bu sıra dışı hareket aracın yörüngesini bozarken, pillerinin de tamamen tükenmesine yol açtı. Durumu değerlendirmek üzere NASA tarafından bu yılın başlarında kurulan özel inceleme heyeti, uydunun kurtarılamayacağı ve artık işlevini tamamen yitirdiği sonucuna vardı. MAVEN’ın enkazının, gezegen yüzeyine çarpmadan önce 50 ila 100 yıl daha yörüngede kalmaya devam edeceği öngörülüyor. Yetkililer bu durumun bölgedeki diğer uzay araçları için herhangi bir risk oluşturmayacağını belirtirken, arızanın kesin nedenine yönelik soruşturmanın sürdüğünü aktarıyor.
Görevi boyunca bilim dünyasında çığır açan keşiflere imza atan MAVEN, geçtiğimiz yıl güneş sistemi dışından gelen bir kuyruklu yıldızı gözlemleyerek büyük bir başarıya ulaştı. Bununla birlikte Eylül 2017’de yaşanan şiddetli bir güneş fırtınası sırasında Mars’ta aniden beliren parlak kutup ışıklarını görüntülemeyi başardı. Bu eşsiz aurora görüntüleri, Kızıl Gezegen’in atmosferik evriminin ve geçmişinin anlaşılmasına son derece önemli katkılar sağladı. MAVEN, yörüngedeki gözlem faaliyetlerinin yanı sıra Mars yüzeyinde aktif olarak çalışan Curiosity ve Perseverance keşif araçları için de kritik bir rol üstlendi. Bu araçların topladığı değerli verilerin dünyaya sorunsuz bir şekilde aktarılmasında güçlü bir iletişim desteği köprüsü kurdu.
Colorado Boulder Üniversitesinden MAVEN Başbilimcisi Shannon Curry, uzay aracının bilim dünyasına kazandırdığı eşsiz katkılardan ötürü büyük bir gurur duyduklarını dile getirdi. MAVEN’ın sessizliğe gömülmesinin ardından, Mars yüzeyindeki araştırmaların aksamaması için gerekli önlemler de hızla alındı. NASA yetkilileri, Mars yörüngesinde aktif görevine devam eden ABD ve Avrupa’ya ait diğer dört uydunun iletişim desteğini eksiksiz devralacağını açıkladı. Bu sayede yüzeydeki keşif araçlarının çalışmalarında hiçbir veri kaybı veya kesinti yaşanmayacağı vurgulandı.
