Yirmi yılı aşkın süredir uzaydaki en güçlü patlamaları inceleyen emektar uzay teleskobu Neil Gehrels Swift Gözlemevi, atmosfere düşüp yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. NASA, kara deliklerin doğuşu ve nötron yıldızlarının çarpışması gibi evrendeki en şiddetli yüksek enerjili olayları, yani gama ışını patlamalarını gözlemleyen bu değerli teleskobu kurtarmak için salı günü kritik bir misyon başlatıyor. Teleskobun yörünge yüksekliğinin kritik seviye olan 185 milin, yani yaklaşık 298 kilometrenin altına gerilemesi üzerine harekete geçen ajansın tahmin modelleri, müdahale edilmediği takdirde Swift’in ekim ayında atmosfere girerek parçalanacağını gösteriyor.
Güneş Fırtınalarının Hızlandırdığı Tehlike
Alçak Dünya yörüngesindeki tüm uydular gibi Swift de atmosferik sürtünme nedeniyle zamanla irtifa kaybediyordu. Ancak Güneş’in 11 yıllık doğal döngüsünün en hareketli evresi olan ve 2024 yılında zirveye ulaşan solar maksimum dönemi bu süreci beklenmedik şekilde hızlandırdı. Yoğun güneş fırtınaları ve parlamaları Dünya atmosferini ısıtıp genişleterek alçak yörüngedeki havanın yoğunlaşmasına yol açtı. Bu durum, uydunun adeta karşı rüzgara karşı uçmaya çalışması gibi bir etki yaratarak maruz kaldığı sürtünmeyi ve irtifa kaybını artırdı.
Yörüngede 30 Milyon Dolarlık Robotik Dokunuş
NASA, teleskobun yörüngesini yeniden yükseltmek amacıyla Arizona merkezli Katalyst Space Technologies firması ile 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Operasyon kapsamında LINK adı verilen 270 kilogram ağırlığındaki robotik uzay aracı, havacılık şirketi Northrop Grumman’ın Stargazer uçağı ve Pegasus XL roketiyle uzaya gönderilecek.
Marshall Adaları’ndan havalanacak olan Stargazer uçağı, yaklaşık 40 bin fit yüksekliğe ulaştığında Pegasus XL roketini serbest bırakacak. Roketin ateşlenmesiyle yörüngeye taşınacak olan LINK, uzayda Swift teleskobuyla kenetlenecek ve uyduyu birkaç ay içinde daha güvenli ve istikrarlı bir yörüngeye taşıyacak.
Uzay Madenciliği ve Bakımında Yeni Bir Dönem
Teleskobun uzayda bakım veya yakıt ikmali yapılmasına uygun bir tasarımla üretilmediğini belirten uzmanlar, bu operasyonun teknik açıdan büyük zorluklar barındırdığına dikkat çekiyor. Ancak misyonun başarıyla tamamlanması halinde, 2004 yılı değerleriyle 300 milyon dolarlık bir teleskop, çok daha düşük bir maliyetle yeniden tam kapasiteyle çalışır hale getirilecek. Bu başarı, gelecekte kullanım ömrü biten diğer uyduların da uzayda onarılması, yeniden konumlandırılması veya dönüştürülmesi konusunda yepyeni bir dönemin kapısını aralayacak.
