Küresel ekonomik daralma ve artan yaşam maliyetleri tüm dünyada ana gündem maddesi olmaya devam ederken, dünyanın en büyük petrol ve gaz şirketleri 2026 yılında rekor seviyede kâr elde etmeyi sürdürüyor. Sektörün önde gelen altı devi, yıl başından bu yana fosil yakıtlardan olağanüstü kazançlar sağladı.
Oxfam International tarafından hazırlanan rapora göre; Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, Exxon ve TotalEnergies, 2026 yılında saniye başına yaklaşık 3 bin dolar (tam olarak 2 bin 967 dolar) kâr elde etti. Bu çarpıcı veri, söz konusu enerji şirketlerinin kârlarının geçen yıla oranla gün başına 37 milyon dolar arttığını gösteriyor. Analizler, bu altı şirketin 2026 yılı boyunca fosil yakıtlardan elde ettiği toplam kârın 94 milyar dolar seviyesine ulaştığını ortaya koyuyor.
Bu rekor kârlılık artışındaki en önemli etkenlerin başında jeopolitik gelişmeler geliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ardından petrol fiyatlarının varil başına ortalama 100 doların üzerinde seyretmesi, şirketlerin gelirlerini patlattı. Ancak artan fiyatlar petrol devleri için kazanç kapısı olurken, küresel ölçekte yükselen faturalar ve akaryakıt maliyetleri yaşam şartlarında ciddi ağırlaşmaya neden oldu.
Yüksek fiyatlardan özellikle petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Hürmüz Boğazı üzerinden tedarik eden Asya ülkeleri sert bir şekilde etkileniyor. Bu bölgelerde bazı hükümetler, yakıt tüketimini azaltabilmek adına evden çalışma uygulamasına geçiş yaptı ve dört günlük çalışma haftasını denemeye başladı. Gelinen noktada akaryakıt istasyonlarında yakıt karnesi uygulanırken, bazı hastanelerde malzeme sıkıntısı baş gösterdi.
Çatışmalar Şirket Kârlarını Körükledi
Sektör analizleri, son birkaç yılda yaşanan küresel çatışmaların petrol ve doğalgaz şirketleri için oldukça kârlı bir dönemi beraberinde getirdiğini doğruluyor. Global Witness’ın Şubat ayında yayımladığı analize göre, büyük fosil yakıt şirketleri Rusya’nın Ukrayna’yı işgal ettiği 2022 yılından bu yana geçen dört yılda yaklaşık yarım trilyon dolar kâr sağladı. Rystad Energy ve The Guardian tarafından bu ay yapılan bir diğer analiz ise, İran savaşı’nın ilk ayında dünyanın en büyük 100 petrol ve gaz şirketinin saat başına 30 milyon doların üzerinde, yani saniyede 8.333 dolar kazandığını ortaya koydu.
Yüksek Kârlara Rağmen İklim Taahhütleri Geri Çekiliyor
Dikkat çekici bir diğer nokta ise, petrol şirketlerinin elde ettikleri bu olağanüstü kârları temiz enerjiye geçişe veya gezegeni ısıtan fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönlendirmemesi. Aksine, birçok enerji devi iklim taahhütlerini geri çekmiş durumda. Son dönemde BP, yenilenebilir enerjiye yönelik planlanan yatırımlarını keserken petrol ve doğalgaz harcamalarını artırma kararı aldı. Benzer şekilde Shell, 2030’a kadar iklim kirliliğini azaltma hedeflerini gevşetirken, ExxonMobil düşük karbonlu enerjiye yönelik planlanan harcamalarını azalttı.
