Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a duyduğu saygıdan ötürü Ankara’daki zirveye katılacağını belirten Trump, Türk ordusunun gücüne de dikkat çekti. Kamuoyunun Türkiye’nin askeri kapasitesinin büyüklüğünden tam olarak haberdar olmadığını ifade eden Trump, ülkenin son derece güçlü bir orduya sahip olduğunu sözlerine ekledi. Diğer yandan, NATO’nun İran konusundaki tutumunu da eleştiren ABD Başkanı, bu hususta ittifakın kendilerini hayal kırıklığına uğrattığını belirtti. Söz konusu meselede bir yardıma ihtiyaç duymadıklarını söyleyen Trump, yine de “Yardım etmek isteriz” denilmesinin şık bir yaklaşım olacağını aktardı.

F-35 Sürecinde Gözler Amerikan Yasalarında

Haber takibinde gazetecilerin F-35 savaş uçaklarının son durumuna ilişkin teknik sorularını yanıtlamayı Başkan Yardımcısı JD Vance’e bırakan Trump, konunun hukuki boyutuna işaret etti. Süreçle ilgili detayları paylaşan JD Vance, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve tüm ekibin şu anda bu meseleyi titizlikle gözden geçirdiğini duyurdu. Amerikan yasalarına tam uyumun sağlanması adına teyit edilmesi gereken bazı teknik hususların bulunduğunu belirten Vance, Başkan Trump’ın da kendilerinden bu doğrultuda bir inceleme talep ettiğini aktardı.

Meselenin büyük ölçüde Kongre’yi ilgilendirdiğini vurgulayan Başkan Yardımcısı, Türkiye’nin F-35’leri teslim alabilmesi için Amerikan yasalarına uygun hareket ettiğinin resmi olarak teyit edilmesi gerektiğinin altını çizdi. Gerekli şartların yerine getirilip getirilmediğini doğrulamak amacıyla sürecin tüm aşamalarını işlettiklerini ifade eden Vance, konuyla ilgili resmi açıklamanın çalışmalar tamamlanıp hazır hale gelindiğinde yapılacağını belirterek sözlerini noktaladı.

Oturum esnasında söz alan İspanyol Avrupa Parlamentosu milletvekili Irene Montero, yaptığı konuşmayla dikkatleri üzerine çekti. Podemos üyesi olan Montero, AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ı doğrudan hedef alarak Avrupa’nın bölgedeki gelişmelere yönelik sergilediği tutumu sert sözlerle eleştirdi. Kallas’ın, ABD-İran anlaşmasının ardından gerilimin düşmesi adına bazı olumlu işaretler bulunduğunu ifade eden yaklaşımına karşılık veren Montero, bu bakış açısının sahadaki gerçek tabloyu yansıtmadığını savundu.

Avrupa’nın Orta Doğu Politikasındaki Rolü Masada

İspanyol milletvekili Montero, Avrupa Birliği’nin dış politika adımlarını eleştirirken, birliğin Gazze, İran ve Lübnan konularında etkisiz kaldığını öne sürdü. AB’nin Gazze’de yaşanan yıkımı durduramadığını, İran’a yönelik saldırılar karşısında etkili bir duruş sergileyemediğini ve Lübnan’daki gelişmeler konusunda da sonuç alıcı bir politika üretemediğini iddia etti.

Konuşmasında doğrudan Yüksek Temsilci Kallas’a seslenen Montero, Avrupa’nın bir soykırımı engellemiş, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırganlığını durdurmuş ya da İsrail ile ilişkilerini kesmiş gibi davranamayacağını dile getirdi. “Avrupa neyi kutluyor?” sorusunu yönelten vekil, “Bunların hiçbirini kutlayamayız” diyerek Avrupa Birliği’nin bölgede belirleyici bir siyasi aktör olamadığını, aksine Washington ve Tel Aviv’in politikaları karşısında sessiz ve etkisiz kaldığını savundu.

ABD-İran Anlaşmasının Yansımaları ve Trump’a Yönelik Sözler

Avrupa Parlamentosu’ndaki oturumun merkezinde yer alan ABD ile İran arasındaki anlaşma, bölge genelinde kritik başlıkları barındırıyor. Söz konusu anlaşmanın, savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin yeni müzakerelerin başlatılması gibi hayati maddeleri içerdiği belirtiliyor. Parlamentodaki tartışmalarda, bu yeni gelişmenin Orta Doğu’da barış ve istikrar açısından ne anlama geldiği ve Avrupa Birliği’nin bu süreçte nasıl konumlanması gerektiği üzerine farklı görüşler sunuldu.

Toplantının en çok konuşulan ve yankı uyandıran anı ise Irene Montero’nun konuşmasının kapanış bölümünde yaşandı. Geçtiğimiz günlerde 80 yaşına basan ABD Başkanı Donald Trump’a yönelik ifadeler kullanan Montero, Trump’ın geçtiğimiz pazar günü kutlanan doğum gününe atıfta bulundu. Marilyn Monroe’nun John F. Kennedy için seslendirdiği ünlü performansın üslubunu hatırlatan bir tarzda konuşan İspanyol milletvekili, kürsüden İngilizce olarak “Happy Birthday, Mr. Genocide” yani “Doğum günün kutlu olsun, Bay Soykırım” sözleriyle hitap etti. Bu ifadeler hem parlamentoda hem de sosyal medya platformlarında geniş yankı buldu.

The New York Times gazetesinin, olayla ilgili bilgi sahibi olan ve ismi açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberine göre, askeri helikopterin düşmesinin ardından detaylı bir inceleme başlatıldı. Kaynaklar, iki pilotun kurtarıldığını teyit ederken, askeri aracın İran tarafından açılan bir ateş sonucu mu düştüğü yoksa teknik bir arıza nedeniyle mi kaza yaptığı sorusunun henüz netlik kazanmadığını belirtti. Konuya ilişkin resmi soruşturmanın yürütüldüğü ifade edildi.

Gelişmelerin ardından New York’ta katıldığı bir programın çıkışında kameraların karşısına geçen ABD Başkanı Donald Trump, kazayla ilgili ilk açıklamayı yaptı. NBA final maçını izledikten sonra John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı’nda basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Trump; olayda kimsenin yaralanmadığını, pilotların durumunun iyi olduğunu belirterek, kazanın detaylarına ve nedenlerine ilişkin yarın kapsamlı bir rapor yayımlayacaklarını duyurdu.

İsrail ordusu tarafından yapılan açıklamada, İran topraklarından yaklaşık 10 balistik füze fırlatıldığı, bu füzelerin tamamının hava savunma sistemleri tarafından başarılı bir şekilde engellendiği ya da açık alanlara düştüğü belirtildi. Ancak Tahran cephesinden gelen açıklamalar, gerilimin kısa sürede dinmeyeceğine işaret etti. İran Devrim Muhafızları Ordusu, gerçekleştirilen bu operasyonun tek seferlik ya da geçici bir olay olmadığını vurgulayarak, hamlenin bir hafta sürecek kesintisiz saldırıların başlangıcı olduğunu duyurdu. Düşman unsurların caydırılana ve işlenen suçlara son verilene kadar önümüzdeki yedi gün boyunca, gece gündüz füze ve insansız hava aracı dalgalarının devam edeceği açıklandı. Yaşanan bu sıcak çatışma küresel piyasaları da anında etkiledi ve petrol fiyatlarında yükseliş gözlendi; Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 oranında artış göstererek varil başına 95,50 dolara ulaştı.

Beyrut Saldırısı Gerilimi Nasıl Tırmandırdı?
İki ülke arasındaki askeri hareketliliği ve fitili ateşleyen esas gelişme, İsrail’in Beyrut’un güneyindeki ve Hizbullah’ın güçlü olduğu Dahieh bölgesine düzenlediği hava saldırısı oldu. Bölgedeki iki ayrı binada bulunan iki dairenin hedef alındığı bu saldırıda, Lübnan devlet haber ajansının aktardığı ilk belirlemelere göre iki kişi hayatını kaybetti, 11 kişi ise yaralandı. İsrail Başbakanlık Ofisi, söz konusu askeri operasyonun İsrail topraklarına Hizbullah tarafından açılan ateşe karşılık olarak düzenlendiğini ve terör karargâhlarının hedef alındığını savundu. İsrail ordusu ayrıca, pazar sabahı Lübnan’dan ülkenin kuzeyine roket atıldığını ve bu roketlerin engellendiğini paylaştı. Hizbullah ise bu roket saldırılarının sorumluluğunu üstlenmedi.

İsrail’in Beyrut’u hedef almasının ardından İranlı yetkililerden çok sert ve diplomatik tonu yüksek açıklamalar ardı ardına geldi. İran Parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızayi, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, Siyonist rejimin banliyölere yönelik bu saldırısına kararlı ve acı verici bir yanıt vereceklerini belirterek, “Bu gece işgal altındaki toprakların gökyüzünü izleyin” ifadelerini kullandı. Aynı saatlerde İran Parlamentosu Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bakır Galibaf da benzer bir sertlikle, yaşanan bu gelişmelerin ardından bölgedeki ABD üsleri ve varlıklarının artık meşru birer hedef haline geldiğini ilan etti.

Trump’tan Netanyahu’ya “Karşılık Verme” Çağrısı
Bölgede silahların yeniden ateşlenmesi üzerine ABD Başkanı Donald Trump devreye girerek Tahran yönetimine müzakere masasına geri dönme çağrısında bulundu. Amerikan basınına konuşan Trump, İran’a hitaben füzelerini attıklarını, bunun artık yeterli olduğunu ve masaya dönerek bir anlaşma yapmaları gerektiğini dile getirdi. Trump, İsrail’in Beyrut’un güneyine düzenlediği askeri operasyondan memnun olmadığını da gizlemedi. Bu tür hamlelerin kesinlikle yürütülen müzakerelere yardımcı olmayacağını ifade eden ABD Başkanı, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında kapsamlı bir anlaşmaya zaten çok yaklaşıldığını hatırlattı.

Uluslararası basına verdiği demeçlerde Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya İran’ın hamlelerine yeni bir karşılık vermemesini söyleyeceğini belirtti. İran ile nihai ve iyi bir anlaşmaya çok yakın olduklarını kaydeden Trump, şu anda yaşanan kriz yüzünden bu sürecin bozulmasını istemediğini açıkça ifade etti. Trump ayrıca, Netanyahu’nun ABD’nin İran ile müzakere edeceği olası anlaşmayı kabul etmekten başka bir seçeneği olmayacağını vurgulayarak, “Kararları ben veririm. Tüm kararları ben veririm. O değil” sözleriyle Washington’ın süreçteki ağırlığını ortaya koydu.

Karşılıklı Hamleler: İsrail, İran Topraklarındaki Askeri Hedefleri Vurdu
Ancak diplomatik çağrılara ve uyarılara rağmen sahada askeri hareketlilik hız kesmedi. İran’ın gece yarısı gerçekleştirdiği füze saldırılarının hemen ardından, sabaha karşı İsrail ordusu yeni bir hamle yaptı. Yapılan resmi duyuruda, İran’ın batı ve orta kesimlerinde yer alan bazı askeri hedeflerin İsrail güçleri tarafından vurulduğu açıklandı.

İsrail ordusu, İran’ın başlattığı yeni füze dalgasını “ciddi bir hata” olarak nitelendirdi. İsrail Hava Kuvvetleri ise İran’dan fırlatılan füzelerin tamamının başarıyla engellendiğini, bölgede ilave füze atışlarının tespit edildiğini ve ülkeye yönelik tehditlerin sürekli olarak yakından izlendiğini bildirdi. Siyasi kanatta ise gerilimi tırmandıracak söylemler devam etti; İsrail’in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, İran’ın saldırı başlattığı saatlerde sosyal medya üzerinden “Bu gece Tahran yanmalı” mesajını paylaşarak ülkesinin askeri tavrını destekleyen sert bir duruş sergiledi.

Bakanlık bünyesindeki bu köklü değişiklik, Pentagon Basın Sözcüsü Vekili Joel Valdez tarafından da resmi olarak doğrulandı. Valdez, gazetecilerin bundan böyle basın ofisine girişlerine izin verilmeyeceğini net bir dille ifade ederken, Savunma Bakanı Halkla İlişkiler Yardımcısı ve Basın Sözcüsünün ofisine erişimin ise yalnızca önceden alınmış randevularla sınırlandırıldığını açıkladı. Bu hamle, Pentagon’un önceki yönetim dönemlerindeki şeffaflık uygulamalarına kıyasla, medyanın bilgiye erişim kanalları önüne çekilmiş yeni ve ciddi bir set olarak değerlendiriliyor.

Söz konusu kısıtlama adımları, aslında Pentagon ile ulusal basın kuruluşları arasında bir süredir devam eden hukuki mücadelenin yeni bir perdesini oluşturuyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth döneminde başlatılan basın kısıtlamalarına karşı New York Times gazetesinin açtığı dava, mart ayında bir federal yargıç tarafından haklı bulunmuş ve kısıtlama kararları iptal edilmişti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın ekibi bu yargı kararına hızlı bir şekilde itirazda bulundu. Kurumun basın kurallarına yönelik davalar halihazırda devam ederken, Pentagon muhabirlerinin binaya girişleri büyük ölçüde engellenmeye devam ediyor.

Yaşanan bu tıkanıklık üzerine New York Times, mayıs ayında yargıya tekrar başvurarak ikinci bir dava açtı. Gazete bu yeni hamlesiyle, gazetecilerin Pentagon içerisinde görev yaparken yanlarında sürekli bir refakatçi bulundurma zorunluluğuna açıkça itiraz etti. Süreç hukuki zeminde tırmanırken, yeni yürürlüğe giren “gizli alan” düzenlemesi, gazetecilerin gelecekte davaları kazanıp Pentagon’a geri dönme hakkı elde etseler bile, eskisi gibi özgürce dolaşabildikleri basın ofisine erişmelerini kalıcı olarak imkansız hale getiriyor.

Spot altın, sabah saat 08:10 itibarıyla yüzde 0,4 oranında değer kaybederek 4516 dolar seviyesine geriledi. Yurt içi piyasalarda ise gram altın, küresel trende paralel olarak yüzde 0,3’lük bir düşüş kaydetti ve 6666 TL’den alıcı bulmaya başladı. Değerli metaller arasında ayrışan gümüşün ons fiyatı ise yüzde 0,4 oranında sınırlı bir yükseliş göstererek 75,62 dolar seviyesinden işlem görüyor.

Piyasalardaki bu hareketliliğin arkasında, diplomatik ve ekonomik cephedeki kritik gelişmeler yer alıyor. ABD Başkanı Trump’ın İran ile yaşanan savaşın yakın zamanda sona ereceğine dair yaptığı açıklamalar, cuma günü altın fiyatlarında yukarı yönlü bir ivme yaratmıştı. Ancak dolar endeksinin yeniden güç kazanması, petrol fiyatlarının yüksek seviyelerini koruması ve beklenen ateşkesin hayata geçip geçmeyeceğine dair soru işaretleri, fiyatları yeniden baskı altına aldı. Şimdi tüm gözler, Trump’ın İran politikasında atacağı bir sonraki stratejik adıma ve vereceği nihai karara çevrilmiş durumda.

Askeri gerilimin küresel ticaret üzerindeki en büyük somut etkisi ise enerji koridorlarında hissediliyor. Dünya petrol tedariğinin yüzde 20 gibi kritik bir oranının gerçekleştirildiği Hürmüz Boğazı, savaşın başladığı günden bu yana kapalı kalmaya devam ediyor. Bu lojistik tıkanıklık, hem ham petrol fiyatlarının hem de küresel nakliye maliyetlerinin yüksek seyretmesine yol açıyor. Ekonomistler, tırmanan enerji maliyetlerinin dünya genelinde yeni bir enflasyon dalgasını tetiklemesinden ciddi endişe duyuyor.

Makroekonomik tarafta ise para politikalarının geleceği yakından izleniyor. Görevi yeni devralan Fed Başkanı Kevin Warsh’ın faiz konusundaki duruşu ve nasıl bir karar alacağı, piyasa aktörleri tarafından en ince ayrıntısına kadar takip ediliyor. Uzmanlar, enerji fiyatlarından kaynaklı enflasyon baskısının sürmesi durumunda Fed’in masaya yeniden faiz artırımı senaryolarını getirebileceğini öngörüyor. Faiz getirisi barındırmayan bir varlık olan altın, borçlanma maliyetlerinin yükseldiği ve faiz oranlarının yüksek seyrettiği bu tür makroekonomik ortamlarda yatırımcı gözündeki cazibesini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Bakan Arakçi, geçmişteki çatışma süreçlerine atıfta bulunarak, kendileriyle 40 gün boyunca savaşanların bu yolun neticesini bizzat tecrübe ettiklerini ifade etti. Sorunların askeri alanın dışında çözülmesi gerektiğinin altını çizen Arakçi, İran’a karşı saygılı bir dil kullananların ancak aynı şekilde karşılık bulacağını belirtti. Tehdit dilinin ve savaş retoriğinin bir kenara bırakılıp mantığa yönelinmesi gerektiğini söyleyen Bakan, bu yoldan herhangi bir kazanım elde edilmesinin mümkün olmadığını dile getirdi.

Bölgesel Güvenlik ve Komşuluk İlişkileri
Açıklamalarında Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) tutumuna da geniş yer ayıran Arakçi, ABD ve İsrail’in saldırıları sırasında BAE’nin topraklarını ve hava sahasını saldırgan taraflara açtığına dair ellerinde kesin deliller olduğunu öne sürdü. BAE’nin bu süreçte ABD’nin yanında saf tuttuğunu belirten Bakan, İran’ın sadece Emirlikler topraklarındaki Amerikan hedeflerini vurduğunu ifade etti. Bu konuyu BRICS toplantısında da gündeme getirdiğini kaydeden Arakçi, komşu ülkeler arasındaki ilişkilere dair önemli bir çağrıda bulundu.

İran ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin ortak bir geçmişi ve geleceği paylaştığını hatırlatan Arakçi, güvenliğin yabancı güçlerle değil, bölge ülkelerinin kendi aralarındaki iş birliğiyle tesis edilmesi gerektiğini vurguladı. Bakan, kalıcı istikrar için bakış açısının değişmesi ve güvenlik arayışının komşuluk hukuku çerçevesinde yürütülmesi gerektiği mesajıyla sözlerini noktaladı.

Görüşmelerin ana eksenini, Ekim ayında Güney Kore’de sağlanan ticaret ateşkesinin korunması ve 2025 yılı başında alevlenen gümrük vergisi savaşlarının daha fazla büyümesinin engellenmesi oluşturuyor. Xi Jinping ile masaya oturacak olan Trump’ın ajandasında Tayvan meselesi de bulunurken, Çin’in Hollanda ekonomisi büyüklüğüne ulaşan devasa ticaret fazlası Washington üzerindeki korumacı baskıyı tetiklemeye devam ediyor.

Enerji cephesinde ise gözler dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı Saudi Aramco’nun bugün açıklayacağı ilk çeyrek bilançosuna çevrilmiş durumda. Bu rapor, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin durma noktasına gelmesiyle sonuçlanan çatışmaların finansal hasar tespitini yapacak. Milyonlarca varillik kapasitenin devre dışı kalması petrol fiyatlarını yukarı yönlü zorlarken, Basra Körfezi’nde ABD ve İran kuvvetleri arasında tırmanan yeni gerginlikler diplomatik çözüm umutlarını gölgeliyor. Piyasa aktörleri, İran’ın ABD tarafından sunulan ancak pek çok kritik noktayı yanıtsız bırakan barış teklifine nasıl bir yanıt vereceğini pürdikkat izliyor.

ABD ekonomisi için de önümüzdeki hafta bir sınav niteliği taşıyor. Savaş kaynaklı enerji fiyatlarındaki artışın etkileri, Salı günü açıklanacak olan TÜFE verileriyle gün yüzüne çıkacak. Akaryakıt maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle tüketici fiyatlarında yüzde 0.6’lık bir artış beklenirken, hafta boyunca gelecek olan ÜFE ve perakende satış verileri Fed’in “şahin” duruşunu ne ölçüde sertleştireceğini belirleyecek. Artan yaşam maliyetlerinin Amerikan hanehalkı harcamalarını frenleyip frenlemediği, ekonominin resesyon karşısındaki direncini test edecek ana gösterge olacak.

Asya ve Avrupa kanadında da sular durulmuyor. Japonya, İran’daki savaşın ihracat üzerindeki etkilerini cari işlemler verileri üzerinden takip ederken, Yen’i desteklemek adına yapılan müdahalelerin ardından gerçekleşecek tahvil ihaleleri yatırımcı iştahını ölçecek. Diğer yandan İngiltere, IMF’nin büyüme tahminlerini yüzde 0.8’e çektiği ve borçlanma maliyetlerinin hızla yükseldiği bir atmosferde Mart ayı büyüme rakamlarını bekliyor. Starmer hükümetinin ekonomik sınavı niteliğindeki bu veriler, İngiliz ekonomisinin savaşın küresel sarsıntılarına karşı ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyacak.

İran ile yürütülen müzakerelerin savaşı sona erdirecek bir anlaşmayla sonuçlanmamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya almaya başlayacağını söyledi.

Ayrıca CENTCOM, 13 Nisan saat 17.00’de (TSİ) İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını duyurdu. CENTCOM’un X platformundaki hesabından yapılan açıklamada şu satırlara yer verildi:

“CENTCOM güçleri, Başkan’ın (Donald Trump) talimatına uygun olarak, 13 Nisan saat 10.00’da (ABD Doğu Saati) İran limanlarına giren ve çıkan tüm deniz trafiğine yönelik abluka uygulamaya başlayacaktır”

Söz konusu açıklamada, deniz ablukasının, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndekiler dahil tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buradan ayrılan bütün ülkelerin gemilerine karşı “tarafsız şekilde” uygulanacağı vurgulandı.

Açıklamada ayrıca, CENTCOM güçlerinin, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek İran dışındaki limanlara giden veya bu limanlardan gelen gemilerin seferlerinin ise engellenmeyeceği kaydedildi.

Bu gelişme, iki haftalık kırılgan ateşkesi riske atarak gerilimi tırmandırdı.

Trump ayrıca Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’a geçiş ücreti ödeyen tüm gemilere uluslararası sularda müdahale edileceğini ve İranlıların boğaza döşediğini söylediği mayınların imha edilmeye başlanacağını belirtti. Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir boğaz konumunda ve İran tarafından kapatılmış durumda.

Trump paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Derhal yürürlüğe girmek üzere, dünyanın en iyisi olan ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’na girmeye ya da boğazdan çıkmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacaktır. Donanmamıza ayrıca uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödemiş her gemiyi tespit edip durdurma talimatı verdim. Yasa dışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacaktır. Bize ya da barışçıl gemilere ateş açan herhangi bir İranlı cehenneme gönderilecektir!”

ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı müzakerelere ilişkin dikkat çeken bir iddia gündeme geldi. Konuya yakın üç kaynağa göre, Jared Kushner ve Steve Witkoff tarafından geliştirilen plan kapsamında, tarafların bir aylık ateşkes ilan ederek bu süreçte 15 maddelik bir anlaşmayı müzakere etmesi öngörülüyor.

Times of Israel ve New York Times’ın bildirdiğine göre söz konusu mekanizmanın, daha önce Hamas ile Gazze’de ve Lübnan ile yürütülen anlaşma süreçlerine benzer şekilde kurgulandığı ifade edildi.

İki tarafın anlaşması durumunda ateşkesin 1 ay süreceği belirtiliyor.

Trump: 15 maddede ilerleme sağlandı
ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran’daki kilit bir isimle yürütülen dolaylı görüşmelerde yaklaşık 15 maddelik bir çerçeve üzerinde ilerleme kaydedildiğini söyledi.

Bu bağlamda İran’ın mevcut nükleer kapasitesini tamamen ortadan kaldırması isteniyor. Ayrıca Tahran yönetiminin hiçbir şekilde nükleer silah geliştirmeyeceğine dair taahhütte bulunması talep ediliyor.

İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin tamamen sonlandırılması da şartlar arasında yer alıyor. Bunun yanı sıra İran’ın elinde bulunan yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyumu, belirlenecek bir takvim çerçevesinde Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devretmesi isteniyor.

Natanz, Isfahan Fordo nükleer tesislerinin tamamen devre dışı bırakılmasına yönelik istekler de bulunuyor.

Ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın İran’da tam erişim, şeffaflık ve denetim yetkisine sahip olması gerekiyor.

Reuters: Görüşmeler Türkiye’de olabilir
Pakistan, ABD’nin savaşı sonlandırmak için sunduğu teklifi İran’a iletti.

Gelişmeyi Reuters’e aktaran İranlı üst düzeydeki kaynak, savaşı sonlandırmaya yönelik görüşmelerin nerede yapılacağının henüz netleşmediğini belirtti.

Kaynak, söz konusu teklifin detaylarını paylaşmazken, teklifin ABD’nin bu hafta açıkladığı 15 maddelik planla aynı olup olmadığı konusuna değinmedi.

Kaynak ayrıca Türkiye’nin savaşı sonlandırmak için çaba sarf ettiğini ve “görüşmelerin yapılacağı yer konusunda Türkiye ya da Pakistan seçenekleri üzerinde durulduğunu” belirtti.

İran’a sunulan teşvikler
Anlaşma kapsamında İran’a sağlanması öngörülen kazanımlar da sıralandı.

Buna göre İran’a yönelik uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması planlanıyor. ABD’nin ayrıca İran’ın sivil nükleer programının geliştirilmesine destek vermesi ve özellikle Bushehr nükleer santrali üzerinden elektrik üretiminin artırılmasına katkı sağlaması öngörülüyor.

Söz konusu maddelerin tamamı şöyle:

-İran mevcut nükleer kapasitesini tamamen ortadan kaldırmalı.
-İran, nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin taahhüt vermeli.
-İran topraklarında uranyum zenginleştirme faaliyetleri tamamen durdurulmalı.
-Yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 zenginleştirilmiş uranyum, belirlenecek takvimle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na devredilmeli.
-Natanz, İsfahan ve Fordo’daki nükleer tesisler tamamen devre dışı bırakılacak.
-Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na İran içinde tam erişim, şeffaflık ve denetim yetkisi verilmeli.
-İran, bölgesel vekil güç stratejisinden vazgeçmeli.
-İran, vekil güçlere finansman, yönlendirme ve silah desteğini kesmeli.
-Hürmüz Boğazı açık tutulmalı ve serbest deniz koridoru olarak işletilmeli.
-İran’ın füze programı menzil ve kapasite açısından sınırlandırılmalı.
-İran’ın gelecekte füze kullanımı yalnızca meşru müdafaa ile sınırlı olmalı.
-İran’a sunulan kazanımlar
-İran’a yönelik tüm uluslararası yaptırımlar kaldırılacak.

ABD, İran’ın sivil nükleer programına destek verecek ve Bushehr nükleer tesisi üzerinden elektrik üretimi geliştirilecek.
Yaptırımların otomatik geri dönmesini sağlayan “snapback” mekanizması kaldırılacak.