Başkent Millet Bahçesi’nde gerçekleştirilen programda, sağlıklı bir toplum oluşturmanın en büyük hedef olduğunu vurgulayan Memişoğlu, herkesi sağlıklı kalmak adına gayret göstermeye davet etti.

Bakanlığın öncelikli hedefinin insanların sağlıklı olması ve sağlıklı kalması olduğunu belirten Memişoğlu, Türkiye’nin aile hekimliği, toplum sağlığı merkezleri ve sağlıklı hayat merkezleriyle güçlü bir sağlık ordusuna sahip olduğunu hatırlattı. Yaklaşık 1,5 milyon kişilik bir kadroyla hem tedavi hem de koruyucu sağlık hizmeti verdiklerini dile getiren Bakan, toplum sağlığını tehdit eden en önemli risk faktörlerinin fazla kilo, hareketsizlik ve bağımlılıklar olduğuna işaret etti. Bakanlık olarak sağlık kültürünü yerleştirmeyi ve toplumsal farkındalığı artırmayı amaçladıklarını söyleyen Memişoğlu, geçen yıl yürütülen “Kilonu Öğren, Sağlıklı Yaşa” mottolu çalışma kapsamında yaklaşık 10 milyon kişinin boy ve kilo ölçümünün yapıldığını aktardı. Bu süreçte, ihtiyaç duyan vatandaşların sağlıklı hayat merkezleri ile diyetisyenlere yönlendirildiğini ve toplamda 513 ton kilo verilmesini sağlayarak sağlık kazanmalarına destek olduklarını belirtti.

Sağlıklı Hayat Merkezleri Ücretsiz Hizmet Veriyor
Yeni kampanya ile toplumda fiziksel aktivite farkındalığı oluşturmayı hedeflediklerini ifade eden Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, vatandaşların yalnızca beslenme ve diyetisyen desteğiyle değil, fizyoterapistler eşliğindeki egzersizlerle de sağlıklarını koruyabileceklerini anlattı. Hareketli yaşamın sağlıklı kalmanın temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Memişoğlu, Türkiye genelinde şu anda 348 sağlıklı hayat merkezinin bulunduğunu açıkladı. Bu merkezlerde fizyoterapistten diyetisyene, çocuk gelişimcisinden gebe okulları ve kanser taramalarına kadar 17 farklı hizmetin ücretsiz olarak sunulduğunu belirten Bakan, vatandaşların MHRS üzerinden ya da aile hekimleri aracılığıyla bu merkezlerden randevu alabileceğini söyledi. Geçen yıl yapılan çalışmaların meyvelerine de değinen Memişoğlu, kanser taraması için 7,7 million vatandaşın arandığını ve 28 binin üzerinde kişinin erken safhada kanserinin tespit edilerek tedavi ettirildiğini kaydetti.

Nüfus cüzdanında yazan yaştan ziyade kasların yaşının önemli olduğuna dikkat çeken Memişoğlu, bu yaşı genç tutmak için hareket etmenin ve egzersiz yapmanın zorunlu olduğunu ifade etti. Vatandaşlardan bedenlerini ve sağlıklarını korumalarını isteyen Bakan, bir ay boyunca sahada yürütecekleri çalışmalarla toplumun hareket yapma ve sağlıklı kalma alışkanlıkları kazanmasını istediklerini dile getirdi. Etkinlik kapsamında kurulan Sağlık Sokağı’nda Bakan Memişoğlu’na 30 saniye otur-kalk testi, denge testleri ve el dinamometresiyle kavrama kuvveti ölçümü uygulandı. Memişoğlu, ölçümlerin ardından sağlıklı yaşama dikkat çekmek amacıyla bisiklet sürdü ve vatandaşlarla basketbol oynadı. Sağlık Sokağı’nı ziyaret eden vatandaşlara yapılan ölçümlerin ardından ise katılımcıların hareket yaşları belirlendi ve ihtiyaç duyanlar sağlıklı hayat merkezlerinde sunulan fiziksel aktivite danışmanlığı ile egzersiz hizmetlerine yönlendirildi.

Sağlık teknolojisi alanında yapay zeka sohbet robotlarının kötüye kullanımı, günümüzün en büyük tehlikelerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu araçlar, karşılarındaki hastaları son derece kendinden emin bir üslupla rahatlatsa da, bir doktorun yerini almaları hem tıbbi açıdan hem de veri güvenliği boyutunda büyük tehditler barındırıyor. Oxford Üniversitesi tarafından yapılan güncel bir araştırma da büyük dil modellerinin tıp alanındaki bu yetersizliklerini ve risklerini açıkça ortaya koyuyor.

Tıbbi Kararlarda Yapay Zekanın Yarattığı Tehlikeler
Yapay zeka modelleri, yöneltilen sorular çok az değişse bile tamamen farklı cevaplar üretebiliyor. Modeller iyi ve kötü tavsiyeleri bir arada sunarken, son kullanıcıların bu iki hassas ayrımı yapması oldukça zorlaşıyor. Yanlış tavsiyeler ve yapay zekanın ürettiği halüsinasyonlar, teşhis hatalarını da beraberinde getiriyor. Yapay zekanın sunduğu kendinden emin yanıtlar, kullanıcıların acil tıbbi müdahale gerektiren semptomları göz ardı etmesine veya tamamen yanlış bir kendi kendine teşhis koymasına yol açabiliyor. Uzmanlar, sağlık verilerinin geri dönüştürülemez olduğunu hatırlatarak, bu robotlar üzerinden yapılan teşhislerin büyük tehlikeler doğurabileceğini vurguluyor.

Sağlık Verilerinde Kalıcı Gizlilik Riski ve Siber Tehditler
Tıbbi veriler, dondurulabilen veya kolayca değiştirilebilen kredi kartı bilgileri gibi dinamik yapıda değildir; bireylere ömür boyu aittir ve yapay zeka ile paylaşıldığı an kalıcı bir dijital kayıt haline gelir. Kamuoyuna açık sohbet robotlarına girilen hassas veriler, modeli eğitmek için kullanılabiliyor ve sistemler bu verileri kasıtsız olarak diğer kullanıcılara ifşa edebiliyor. Sağlık odaklı robotlar verileri eğitim için kullanmayacaklarını taahhüt etseler bile, bilgileri reklam verenlerle veya veri toplayıcı üçüncü taraflarla paylaşabiliyor. Üstelik bu süreçteki anonimleştirme işlemleri de riskleri tamamen ortadan kaldırmaya yetmiyor.

Bu verilerin dijital dünyada kalması, siber dolandırıcılık ve şantaj vakalarına da zemin hazırlıyor. Sağlık verileri, hackerlar için oldukça yüksek bir maddi değere sahiptir. Siber korsanlar tarafından ele geçirilen bu hassas bilgiler; sahte sigorta talepleri oluşturmak, başkası adına tıbbi hizmet almak veya doğrudan şantaj yapmak amacıyla kötüye kullanılabiliyor.

Güvenli Kullanım İçin Alınması Gereken Önlemler
Yapay zeka araçlarını tıbbi amaçlarla kullanırken kişisel güvenliği ve gizliliği korumak adına belirli önlemlerin alınması şart koşuluyor. Verilerin nasıl işlendiğinden tamamen emin olunmadığı sürece laboratuvar sonuçları, tıbbi belgeler veya reçeteler sisteme kesinlikle yüklenmemelidir. Sohbet ekranına isim, adres, sigorta bilgileri veya hasta numaraları gibi tanımlayıcı hiçbir veri yazılmamalı, kimlik bilgileri mutlaka gizli tutulmalıdır.

Kullanıcıların yapay zeka platformlarındaki eğitim ve sohbet geçmişi özelliklerini ayarlardan devre dışı bırakması da güvenliği artıran adımlar arasında yer alıyor. Sağlık soruları için genel amaçlı robotlar yerine, sadece bu alana özel geliştirilmiş ve gizlilik sözleşmesi olan güvenilir araçlar tercih edilmelidir. Yapılan her girdi kontrol edilmeli, sisteme yazılan her verinin saklanabileceği veya ileride ifşa olabileceği varsayılarak hareket edilmeli ve sadece minimum düzeyde bilgi paylaşımı yapılmalıdır.

Yapay zekanın, doktora sorulacak soruları yapılandırmak veya karmaşık tıbbi terimleri anlamak için kullanılabileceği unutulmamalıdır. Ancak yapay zekayı tıbbi bakıma hazırlık için kullanmakla, doğrudan tıbbi bakımın yerine koymak arasında çok büyük bir fark vardır. Bu araçların ürettiği çıktılar hiçbir zaman kesin doğru olarak kabul edilmemeli ve mutlak bir teşhis için her zaman uzman bir tıp doktoruna danışılmalıdır.

Ülke genelindeki toplam tüketim harcamaları incelendiğinde, konut ve kira giderleri yüzde 29,3’lük oranla listenin ilk sırasında yer alarak hane halkının en büyük mali yükü olmaya devam ediyor. Bu kalemi, yüzde 20,5’lik pay ile günlük yaşamın ve iş hayatının ayrılmaz bir parçası olan ulaştırma harcamaları takip ediyor. Yaşamsal öneme sahip gıda ve alkolsüz içecekler ise yüzde 17,3’lük oranla vatandaşların en çok bütçe ayırdığı üçüncü büyük harcama alanı olarak kayıtlara geçiyor.

Toplumun tüketim alışkanlıklarını gösteren listenin diğer ucunda ise bütçeden en az pay alan kalemler sıralanıyor. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye’deki hanelerin toplam tüketim harcamaları içinde en düşük payı yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler alıyor. Geleceğe ve sağlığa yönelik yatırımların bütçedeki yeri de oldukça sınırlı kalıyor; eğitim harcamaları toplam bütçeden yüzde 1,8 oranında pay alırken, sağlık harcamalarına ayrılan oran yüzde 2,2 seviyesinde kalıyor.

Gelir Seviyesi Harcama Tercihlerini Şekillendiriyor
Gelir gruplarına göre yapılan analizler, ekonomik refah düzeyinin harcama önceliklerini nasıl kökten değiştirdiğini çarpıcı biçimde gözler önüne seriyor. Yüksek gelirli hanelerin ulaştırma harcamalarına ayırdığı bütçe, düşük gelirli hanelerle kıyaslandığında üç katın üzerinde bir farkla öne çıkıyor. Gelir basamaklarına göre oluşturulan yüzde 20’lik dilimler mercek altına alındığında, en yüksek gelir grubunda yer alan hanelerin harcamalarının yüzde 25,7’sini konut ve kiraya, yüzde 25’ini ulaştırmaya ve sadece yüzde 12,4’ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdığı görülüyor.

Buna karşılık, en düşük gelir grubunda bulunan hanelerin harcama kompozisyonu tamamen temel ihtiyaçları karşılamaya odaklanıyor. Bu gruptaki aileler, bütçelerinin neredeyse üçte birinden fazlasını, yani yüzde 38,7’sini konut ve kira gibi zorunlu barınma giderlerine harcamak zorunda kalıyor. Gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 29,2 ile bu hanelerin ikinci en büyük gider kalemi olurken, ulaştırmaya ayrılabilen pay ise yüzde 8,6 seviyesinde kalıyor.

Gelir Kaynağı ve Hane Büyüklüğü Dengeleri Değiştiriyor
Hanelerin temel gelirini elde etme biçimi de tüketim eğilimleri üzerinde doğrudan belirleyici bir rol oynuyor. Temel gelir kaynağı maaş, ücret ve yevmiye olan çalışan kesim, bütçesinin yüzde 26,4’ünü konut ve kiraya, yüzde 21,9’unu ulaştırmaya ve yüzde 16’sını gıda ile alkolsüz içeceklere ayırıyor. Kendi işinin sahibi olan ve müteşebbis geliri elde eden hanelerde ise denge biraz daha farklılaşıyor; bu hanelerin ulaştırma harcamaları yüzde 25,9 ile ilk sıraya yerleşirken, konut ve kira harcamaları yüzde 25,5, gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ise yüzde 17 olarak hesaplanıyor.

Yaşam alanını paylaşan kişi sayısı da bütçe yönetimini doğrudan etkileyen bir diğer unsur olarak dikkat çekiyor. Tek başına yaşayan bireylerin omuzlarındaki barınma yükü çok daha belirgin hale geliyor; tek kişilik hanelerin toplam harcamalarının yüzde 41’ini doğrudan konut ve kira giderleri oluşturuyor. Bu gruptaki bireyler ulaştırmaya yüzde 14,4, gıda ve alkolsüz içeceklere ise yüzde 14,3 oranında pay ayırıyor. Altı ve daha fazla kişinin bir arada yaşadığı kalabalık ailelerde ise öncelik zorunlu olarak beslenmeye kayıyor. Kalabalık hanelerde gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 23,7 ile en yüksek harcama kalemi olurken, konut ve kira harcamaları yüzde 22,4, ulaştırma harcamaları ise yüzde 18,1 seviyesinde gerçekleşiyor.

Mutfaktaki Gizli Kayıp: Taze Meyve, Sebze ve Ekmek İsrafı
TÜİK’in gerçekleştirdiği bu kapsamlı araştırma, sadece harcama kalemlerini değil, hanelerdeki tüketim bilincini ve israf boyutlarını da çarpıcı verilerle ortaya koyuyor. Evlerde en çok israf edilen gıda ürünleri incelendiğinde, taze meyve ve sebzeler yüzde 39,7’lik oranla ilk sırada yer alarak mutfaktaki en büyük kayıp alanını oluşturuyor. Türk mutfak kültürünün temel direği olan ekmek, yüzde 32,5’lik israf oranıyla listenin ikinci sırasında yer alırken, bozulabilir yapısıyla dikkat çeken süt ve süt ürünleri ise yüzde 15,1’lik oranla üçüncü sırada bulunuyor. Tüm bu veriler, hane halkı bütçelerinin yönetilmesinde hem gelir seviyesinin hem de tüketim alışkanlıklarının ne denli kritik bir öneme sahip olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.

Halk TV yayınında konuşan gazeteci İsmail Saymaz, Altaylı’nın beyninde daha önce tespit edilen iyi huylu tümörün cezaevi sürecinde büyüyerek yaklaşık 2,5 santimetreye ulaştığını ve beyne baskı yapmaya başladığını söyledi. Bu gelişme üzerine Altaylı’nın sabah saatlerinde ameliyata alındığını belirten Saymaz, operasyonun saat 07.00’de başladığını ve devam ettiğini aktardı.

Altaylı’ya operasyonun ciddiyetini de sorduğunu kaydeden İsmail Saymaz, Altaylı’nın kendisine ‘Dışarıdan bakıldığında basit bir işlem, umarım çabucak biter’ yanıtını verdiğini söyledi.