Şenzen kentinde kurulu olan ve “LineShine” adı verilen bu yeni süper bilgisayar, salı günü yayımlanan güncel listede ilk kez boy gösterdi. LineShine, sergilediği üstün performansla daha önce listenin birinci sırasında yer alan ABD’nin “El Capitan” adlı bilgisayarını tahtından indirerek zirvenin yeni sahibi oldu.

Geleneksel İşlemcilerle Gelen Devrimsel Güç

LineShine, günümüz yüksek performanslı bilgisayarlarından oldukça farklı bir mimari yapıya sahip. Sistem, yapay zeka işlemleri için sektörde yaygın olarak tercih edilen grafik işlemciler yerine, tamamen geleneksel bilgisayar işlemcileriyle çalışmasıyla rakiplerinden ayrılıyor. Bu devasa sistemin işletilmesi ve yüksek performansını sürdürebilmesi için ise yaklaşık 42,2 megavat elektrik enerjisi gerekiyor.

Normal bir bilgisayardan bin kat daha hızlı çalışan süper bilgisayarlar, insanlığın geleceğini şekillendiren kritik alanlarda kullanılıyor. Bu sistemler; tıbbi buluşların araştırılmasından iklim sistemlerinin modellenmesine, nükleer patlama simülasyonlarından insan davranışı tahminlerine ve sanal silah testlerine kadar çok geniş ve hayati bir sahada görev yapıyor.

Saniyede 2 Kentilyon İşlem Kapasitesi

Top500 projesinde görev alan bilim insanları, Çin Ulusal Süper Bilgisayar Merkezinde bulunan LineShine’ın 2,198 eksaflops hıza ulaştığını bildirdi. Mühendislik sınırlarını zorlayan bu değer, bilgisayarın saniyede 2 kentilyondan fazla hesaplama yapabildiği anlamına geliyor.

LineShine’ın bu yükselişiyle birlikte, ABD hükümetinin California’daki Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarında bulunan El Capitan süper bilgisayarı ikinci sıraya geriledi. Listenin devamında ise yine Tennessee ve Illinois’deki ulusal laboratuvarlarda yer alan diğer iki ABD bilgisayarı kendilerine yer buldu.

Almanya’da bulunan Jupiter süper bilgisayarı ise yaşanan bu değişimle birlikte beşinci sıraya düştü. Listede ilk beş sırayı paylaşan bu sistemler, dünyada kamuoyu tarafından resmi olarak doğrulanmış yegane eksaölçekli bilgisayarlar olarak kayıtlara geçti. Küresel sıralamada ilk 10’da makinesi bulunan diğer ülkeler İtalya, İsviçre ve Japonya olurken; İngiltere ise listede toplam 11 bilgisayarla temsil edildi.

Avrupa’nın Büyük Yarışı ve Çevre Endişeleri

Süper bilgisayar liginde ABD ve Çin’in kurduğu ezici liderliği yakalamak isteyen Avrupa Birliği de geçtiğimiz yıl önemli bir adım atmıştı. Birlik, yeni nesil yapay zeka modelleri geliştirecek devasa süper bilgisayar tesisleri kurmak amacıyla 20 milyar Euro değerinde büyük bir plan açıklamıştı.

Ancak bu devasa yatırımlar ve teknolojik hamleler, çevre tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Çevre örgütleri, çok yüksek miktarda enerji tüketen bu veri merkezlerinin, Avrupa’nın geleceğe yönelik iklim hedeflerini olumsuz etkilemesinden ciddi bir endişe duyduklarını dile getiriyor.

Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, ABD ordusuyla bağlantısı bulunduğu tespit edilen 10 Amerikan firması ihracat kontrol listesine dahil edildi. Alınan bu karar neticesinde, söz konusu şirketlere Çin menşeli çift kullanımlı ürünlerin ihracatı tamamen durduruldu. Daha önce belirli lisans şartlarına bağlı olarak yürütülen bu ihracat işlemlerinin yerini kesin bir yasak aldı. Uygulanan yaptırımların hedefindeki firmalar arasında dikkat çekici isimler yer alıyor. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, ABD’de faaliyet gösteren tek aktif nadir toprak elementi madenini işleten ve Pentagon tarafından desteklendiği belirtilen MP Materials ile USA Rare Earth firmaları listeye eklenen kritik şirketler arasında bulunuyor. Bunun yanı sıra, görev kritik uygulamalar için motor üretimi gerçekleştiren Aveox firması da Çin’in yaptırım kıskacına giren bir diğer şirket oldu.

Pekin yönetimi, devreye alınan bu kararların ABD hükümetinin sergilediği kötü niyetli uygulamalara karşı bir yanıt niteliği taşıdığını vurguluyor. Ticaret Bakanlığı, hamlenin ulusal güvenliğin ve çıkarların korunması ile uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla gerçekleştirildiğini savunuyor. Yapılan açıklamada ayrıca, herhangi bir ülke veya bölgedeki kuruluş ile kişilerin, Çin menşeli çift kullanımlı ürünleri bu hedefteki şirketlere transfer etmesinin veya tedarik etmesinin kesinlikle yasaklandığı aktarıldı.

Yaşanan bu gelişmeleri değerlendiren uluslararası uzmanlar, Pekin’in attığı bu hamlenin büyük ölçüde sembolik bir nitelik taşıdığı görüşünde birleşiyor. Jeopolitik danışmanlık şirketi Asia Group’un Büyük Çin Bölgesi ortağı George Chen, yaptırım uygulanan şirketlerin çok büyük bir kısmının ABD savunma sanayisinde faaliyet gösterdiğini veya ABD hükümetiyle yakın ilişkilere sahip olduğunu belirtiyor. Chen, bu şirketlerin Çin’de halihazırda önemli bir ticari faaliyet yürütmediğine dikkat çekerek, Pekin’in kararını ABD Savunma Bakanlığı’nın Çinli teknoloji şirketlerini hedef alan “1260H” listesine karşı verilmiş orantılı bir yanıt olarak yorumluyor. Bilindiği üzere ABD Savunma Bakanlığı, bu ay içinde güncellediği yaptırım listesine Alibaba, Baidu, BYD ve NIO gibi Çin’in önde gelen dev teknoloji şirketlerini dahil etmişti.

Ticaret diplomasisindeki bu gerilimin bir diğer ayağını ise Çin Maliye Bakanlığı’nın eş zamanlı hamlesi oluşturdu. Bakanlık tarafından yapılan ayrı bir açıklamayla, 46 ABD şirketine yönelik yeni ekonomik tedbirler kamuoyuna duyuruldu. Alınan karara göre, Çinli alıcıların söz konusu 46 şirketin ürettiği ürünleri satın alması tamamen yasaklandı. Ancak getirilen bu kısıtlamada ince bir istisna göze çarpıyor; Çin’de faaliyetlerini sürdüren ABD sermayeli şirketlerin bu ürünleri satın almasının önünde herhangi bir engel bulunmayacak. Son gelişmelerle birlikte, Çin’in iki farklı bakanlık kanalıyla attığı adımlar neticesinde ABD merkezli toplam 56 şirket, Pekin’in yeni yaptırım ve kısıtlama kararlarının doğrudan hedefi haline gelmiş oldu.

BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, Türkiye’deki üretim tesisinin kurulum sürecinin durdurulduğunu açıklarken, ülkede üretime geçilmesi adına belirlenmiş somut bir takvimin de bulunmadığını ifade etti. Şirket içi operasyonlarda önceliklerin farklı bir yöne kaydığını belirten Li, şu aşamada birinci önceliklerinin Macaristan pazarındaki yatırımlar olduğunu vurguladı. Şirketin ikinci odak noktası ise Avrupa genelinde üretim yapabileceği ikinci bir tesis için en uygun lokasyonu bulmak olacak.

Türkiye’de henüz bir çivi bile çakmayan küresel otomotiv devi, Macaristan’ın Szeged kentinde kurduğu ilk Avrupa fabrikasında ise çalışmalarına hız kesmeden devam ediyor. BYD, bu tesisteki montaj hatlarını bu yılın dördüncü çeyreğinde devreye almayı planlıyor. Şirket, Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı gümrük tarifelerini doğrudan bölgede üretici konumuna geçerek aşmayı ve agresif genişleme stratejisini bu şekilde sürdürmeyi hedefliyor.

Diğer taraftan BYD yönetimi, Avrupa pazarında sıfırdan tesis kurmanın yaratacağı zaman kayıplarını ve yüksek lojistik maliyetlerini en aza indirmek için alternatif formüller üzerinde duruyor. Bu doğrultuda Stellantis ve Volkswagen’e ait atıl durumdaki fabrikaların devralınması amacıyla resmi görüşmeler yürütülüyor. Şirketin radarına giren ve değerlendirmeye aldığı seçenekler arasında özellikle İtalya ve Fransa’daki üretim tesisleri ön plana çıkıyor.

Görüşmelerin ana eksenini, Ekim ayında Güney Kore’de sağlanan ticaret ateşkesinin korunması ve 2025 yılı başında alevlenen gümrük vergisi savaşlarının daha fazla büyümesinin engellenmesi oluşturuyor. Xi Jinping ile masaya oturacak olan Trump’ın ajandasında Tayvan meselesi de bulunurken, Çin’in Hollanda ekonomisi büyüklüğüne ulaşan devasa ticaret fazlası Washington üzerindeki korumacı baskıyı tetiklemeye devam ediyor.

Enerji cephesinde ise gözler dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı Saudi Aramco’nun bugün açıklayacağı ilk çeyrek bilançosuna çevrilmiş durumda. Bu rapor, Hürmüz Boğazı’ndaki trafiğin durma noktasına gelmesiyle sonuçlanan çatışmaların finansal hasar tespitini yapacak. Milyonlarca varillik kapasitenin devre dışı kalması petrol fiyatlarını yukarı yönlü zorlarken, Basra Körfezi’nde ABD ve İran kuvvetleri arasında tırmanan yeni gerginlikler diplomatik çözüm umutlarını gölgeliyor. Piyasa aktörleri, İran’ın ABD tarafından sunulan ancak pek çok kritik noktayı yanıtsız bırakan barış teklifine nasıl bir yanıt vereceğini pürdikkat izliyor.

ABD ekonomisi için de önümüzdeki hafta bir sınav niteliği taşıyor. Savaş kaynaklı enerji fiyatlarındaki artışın etkileri, Salı günü açıklanacak olan TÜFE verileriyle gün yüzüne çıkacak. Akaryakıt maliyetlerindeki yükselişin etkisiyle tüketici fiyatlarında yüzde 0.6’lık bir artış beklenirken, hafta boyunca gelecek olan ÜFE ve perakende satış verileri Fed’in “şahin” duruşunu ne ölçüde sertleştireceğini belirleyecek. Artan yaşam maliyetlerinin Amerikan hanehalkı harcamalarını frenleyip frenlemediği, ekonominin resesyon karşısındaki direncini test edecek ana gösterge olacak.

Asya ve Avrupa kanadında da sular durulmuyor. Japonya, İran’daki savaşın ihracat üzerindeki etkilerini cari işlemler verileri üzerinden takip ederken, Yen’i desteklemek adına yapılan müdahalelerin ardından gerçekleşecek tahvil ihaleleri yatırımcı iştahını ölçecek. Diğer yandan İngiltere, IMF’nin büyüme tahminlerini yüzde 0.8’e çektiği ve borçlanma maliyetlerinin hızla yükseldiği bir atmosferde Mart ayı büyüme rakamlarını bekliyor. Starmer hükümetinin ekonomik sınavı niteliğindeki bu veriler, İngiliz ekonomisinin savaşın küresel sarsıntılarına karşı ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyacak.

Global Times’ın aktardığı bilgilere göre; Sıçuan eyaletinin Çındgu şehrinde düzenlenen 11. Çin Uzay Günü etkinlikleri, tarihi bir duyuruya sahne oldu. Çin’in 2020 yılında Ay’a gönderdiği Çang’ı-5 keşif aracının Dünya’ya getirdiği 1,73 kilogramlık kaya ve toprak örnekleri, bilim dünyasına iki yeni üye kazandırdı.

Bulunan fosfat minerallerine şu isimler verildi:

Magneziyoçangızit-(Y)

Çangızit-(Ce)

Uluslararası Onay Aldı
Nadir toprak fosfatı kategorisinde yer alan bu mineraller, Uluslararası Mineroloji Birliği (IMA) bünyesindeki ilgili komisyon tarafından incelenerek resmen sınıflandırıldı ve onaylandı. Bu adım, Çin’in uzay madenciliği ve ay jeolojisi konusundaki yetkinliğini bir kez daha kanıtlamış oldu.

Ay’da Keşfedilen Mineral Sayısı 8’e Yükseldi
Bu son gelişme, Çin’in Ay numunelerinde gerçekleştirdiği ikinci ve üçüncü mineral keşfi olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları daha önce Eylül 2022’de “çangızit-(Y)” adlı ilk minerali keşfettiklerini duyurmuştu.

Not: Yeni keşiflerle birlikte, insanoğlunun Ay yüzeyinde tespit ettiği toplam mineral sayısı 8’e yükseldi. Bu alanda daha önce ABD ve Rusya öncü çalışmalar yürütmüştü.

Çang’ı-5 Misyonu
Çin’in Ay keşif programının en önemli halkalarından biri olan Çang’ı-5, Kasım 2020’de fırlatılmış ve aynı yılın Aralık ayında topladığı numunelerle başarıyla Dünya’ya dönmüştü. Bu örnekler, Ay’ın volkanik geçmişi ve oluşum süreci hakkında kritik ipuçları barındırmaya devam ediyor.

Xinhua’nın haberine göre, SatNet test uydusu, Sarı Deniz kıyısındaki Hayyang şehri açığında kurulu deniz platformundan fırlatıldı.

Uydunun Alçak Yer Yörüngesi’ndeki planlanan konumuna yerleştiği fırlatış, Cielong-3 roketiyle gerçekleştirilen 11’inci başarılı taşıma görevi oldu.

Çin Fırlatma Aracı Teknolojisi Akademisi (CALT) tarafından geliştirilen Cielong-3 roketi, yerden 500 kilometre irtifadaki Güneş Eşzamanlı Yörünge’ye 1,6 tona kadar yük taşıyabiliyor.

31 metre uzunluğunda ve 2,65 metre çapındaki katı yakıtlı roket, 4 aşamalı ateşleme mekanizmasına sahip. Ticari uydu pazarındaki artan talebe karşılık vermeyi hedefleyen roketin, fırlatma maliyetlerini kilogram başına 10 bin doların altına kadar indireceği öngörülüyor.

CALT, daha önce geliştirdiği Cielong-1 roketi ile 2019’da Güneş Eşzamanlı Yörünge’ye 3 uydu fırlatmıştı. Birinci nesil roket 200 kilogram taşıma kapasitesine sahipti. Sonraki nesil Cielong-4 roketinin ise 2,5 ton taşıma kapasitesine sahip olması planlanıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ve İsrail’in saldırılarıyla tırmanan gerilim nedeniyle gemi trafiğinde kesintilerin yaşandığı Hürmüz Boğazı’nın, kendileriyle savaşan ülkelerin gemileri dışında tüm gemilere açık olduğu mesajını verdi. Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Erakçi, Çinli mevkidaşı Vang Yi ile telefonda görüştü.

Erakçi, görüşmede, uluslararası enerji ve mal ticareti açısından kritik bir nakil hattı olan deniz yolunun durumuna ilişkin, “Hürmüz Boğazı herkese açıktır ve tüm gemiler güvenle geçebilir fakat (bizimle) savaşan ülkeler söz konusu değildir” ifadesini kullandı.

“Geçici değil kapsamlı bir ateşkes istiyoruz”
İran halkının yabancı saldırganlığa direniş ve ulusal egemenlik ile bağımsızlığı koruma konusunda her zamankinden daha fazla birlik içinde olduğunu vurgulayan Erakçi, geçici değil kapsamlı bir ateşkes istediklerini belirtti. Erakçi, tüm tarafların gerilimi yükseltmek yerine düşürecek adımlar atmalarını umduklarını anlatarak, Çin’in çatışmaların sonlandırılması ve barışın teşvik edilmesi için olumlu rol oynamasını beklediklerini kaydetti.

Çinli Bakan Vang da krizlerin güç kullanımıyla değil diyalog ve müzakereyle çözümünden yana olduklarını, bunun İran devletinin ve halkının çıkarına olduğu kadar uluslararası toplumun da genel arzusu olduğunu vurguladı. Vang, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Umarız tüm taraflar barış için tüm fırsatları ve fırsat pencerelerini değerlendirir ve barış sürecini en kısa zamanda başlatır. Çin, tarafsız ve objektif bir duruş sergilemeyi sürdürecek, diğer ülkelerin egemenliğine yönelik ihlallere karşı çıkacak, çatışmaları sonlandırmak ve barışı teşvik etmek için etkin şekilde çalışacak, bölgesel barışa ve istikrara kendini adayacaktır.”

Çin’in petrol ithalatının yaklaşık yüzde 45’i Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor
Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’i, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçerek ülkeye ulaşıyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran petrolünü Asya pazarlarına ulaştıran Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin ana güzergahı konumunda bulunuyor. Boğaz’daki tanker trafiğindeki kesintiler şimdiden küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.

Kaynak: AA