Sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada Bahreyn’in başkenti Manama’daki askeri zirveye sert tepki gösteren Garibabadi, bu tür organizasyonların Basra Körfezi için meşru bir hukuki ve güvenlik düzeni oluşturamayacağını savundu. Bölge ülkelerinin egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiğinin altını çizen Bakan Yardımcısı, güvenliğin Amerika’nın askeri şemsiyesi altında değil, yeni jeopolitik gerçekliklerin kabul edilmesiyle inşa edilebileceğini belirtti. Garibabadi ayrıca, bölgenin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın statüsüne de değinerek, bu alanın CENTCOM’un direktifleriyle değil, ancak Tahran yönetiminin belirlediği çerçevede tanımlanabileceğini kaydetti.

İran tarafının bu hamlesi, CENTCOM’un bölgedeki askeri ağırlığını artırma girişimlerinin hemen ardından geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Bahreyn Savunma Kuvvetleri’nin ev sahipliğinde Mısır, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen’den üst düzey askeri yetkililerin katılımıyla büyük bir bölgesel güvenlik toplantısı gerçekleştirdiğini duyurmuştu. Söz konusu toplantıda, mevcut güvenlik ortamının yanı sıra savunma alanındaki işbirliklerinin geliştirilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilerin güvenli geçişinin sürdürülmesine yönelik stratejik adımların ele alındığı bildirilmişti.

İran Silahlı Kuvvetleri Birleşik Komutanlığı tarafından devlet medyası aracılığıyla yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin tamamen İran’ın kontrolünde olduğu vurgulandı. Bölgedeki gemi geçişlerinin mutlak suretle İran silahlı kuvvetleri ile koordineli bir şekilde yürütülmesi gerektiğini savunan Tahran yönetimi, ABD donanmasının bölgeye yaklaşması halinde hedef alınacağını açıkça ifade etti. Bu hamle, ABD’nin boğazda mahsur kalan ticari gemilere destek vereceğini duyurmasının hemen ardından geldi.

ABD’den “Özgürlük Projesi” Hamlesi

Gerilimin diğer tarafında ise ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), stratejik su yolunda ticari akışı güvence altına almak amacıyla “Özgürlük Projesi”ni hayata geçiriyor. Başkan Donald Trump’ın açıklamalarıyla paralellik gösteren bu operasyon kapsamında, hayati öneme sahip uluslararası ticaret koridorundan serbestçe geçiş yapmak isteyen gemilere askeri koruma sağlanması hedefleniyor.

CENTCOM tarafından paylaşılan detaylara göre, bu geniş kapsamlı göreve 15 bin askeri personelin yanı sıra 100’den fazla kara ve deniz aracı ile güdümlü füze destroyerleri eşlik edecek. CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürürken icra edilecek bu savunma görevinin, hem bölgesel güvenlik hem de küresel ekonomi için vazgeçilmez bir öneme sahip olduğunu belirtti.

ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon’un desteğiyle şekillenen süreç, aynı zamanda uluslararası bir koalisyonun ilk adımlarını temsil ediyor. Başkan Trump, operasyonun odağında Orta Doğu’daki krizle ilgisi olmayan ve bölgede mahsur kalan “tarafsız” ülkelere ait gemilerin bulunduğunu kaydetti.

Söz konusu ülkelerin güvenli bir şekilde boğazdan çıkarılacağını belirten Trump, bu adımı daha ziyade insani bir operasyon olarak nitelendirdi. Dünyanın çeşitli bölgelerinden gelen ve çatışmalarla bağlantısı olmayan ticari unsurların işlerine özgürce devam edebilmeleri için bu yardımın şart olduğunu vurgulayan ABD yönetimi, bölgedeki kısıtlı su yolunda güvenli geçişin tesis edilmesi konusundaki kararlılığını sürdürüyor. Buna karşın, İran’ın “güvenlik bizden sorulur” çıkışı, Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketliliğin önümüzdeki günlerde daha kritik bir boyuta evrilebileceğine işaret ediyor.

İran ile yürütülen müzakerelerin savaşı sona erdirecek bir anlaşmayla sonuçlanmamasının ardından ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nı ablukaya almaya başlayacağını söyledi.

Ayrıca CENTCOM, 13 Nisan saat 17.00’de (TSİ) İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukası başlatacağını duyurdu. CENTCOM’un X platformundaki hesabından yapılan açıklamada şu satırlara yer verildi:

“CENTCOM güçleri, Başkan’ın (Donald Trump) talimatına uygun olarak, 13 Nisan saat 10.00’da (ABD Doğu Saati) İran limanlarına giren ve çıkan tüm deniz trafiğine yönelik abluka uygulamaya başlayacaktır”

Söz konusu açıklamada, deniz ablukasının, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’ndekiler dahil tüm İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buradan ayrılan bütün ülkelerin gemilerine karşı “tarafsız şekilde” uygulanacağı vurgulandı.

Açıklamada ayrıca, CENTCOM güçlerinin, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek İran dışındaki limanlara giden veya bu limanlardan gelen gemilerin seferlerinin ise engellenmeyeceği kaydedildi.

Bu gelişme, iki haftalık kırılgan ateşkesi riske atarak gerilimi tırmandırdı.

Trump ayrıca Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’a geçiş ücreti ödeyen tüm gemilere uluslararası sularda müdahale edileceğini ve İranlıların boğaza döşediğini söylediği mayınların imha edilmeye başlanacağını belirtti. Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği kritik bir boğaz konumunda ve İran tarafından kapatılmış durumda.

Trump paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Derhal yürürlüğe girmek üzere, dünyanın en iyisi olan ABD Donanması, Hürmüz Boğazı’na girmeye ya da boğazdan çıkmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacaktır. Donanmamıza ayrıca uluslararası sularda İran’a geçiş ücreti ödemiş her gemiyi tespit edip durdurma talimatı verdim. Yasa dışı bir geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizlerde güvenli geçişe sahip olmayacaktır. Bize ya da barışçıl gemilere ateş açan herhangi bir İranlı cehenneme gönderilecektir!”