Rum basını tarafından ortaya atılan iddialara göre BM, Kıbrıs sorununda Avrupa Birliği içerisinde yer alan ve geçmişte müzakere edilen federasyon modellerine kıyasla daha gevşek bir yapıyı öngören yeni bir çözüm planı üzerinde çalışıyor. Bu iddiaları sert bir dille eleştiren KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, garantör ülke Türkiye’nin “evet” demeyeceği herhangi bir fikrin yürürlüğe girmesinin mümkün olmadığını ve bundan kimsenin kuşku duymaması gerektiğini belirtti. Çözüm isteyen taraf olarak Kıbrıs Türk halkının eşitliğinden, güvenliğinden ve adadaki haklarından taviz vermeyeceklerini söyleyen Erhürman, kendilerini sonu gelmeyen müzakerelere hapsedecek ya da en başa döndürecek bir yola girmeyeceklerini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erhürman, yürütülen bu spekülasyonların arkasındaki niyetlere de dikkat çekti. Kıbrıs Türk tarafının üç yıldır aralıksız şekilde anlattığı metodoloji ve ilkelerden saptırılmak istendiğini, ancak bu yönlerdeki tüm heveslerin nafile olduğunu dile getirdi. Ortada gizli saklı bir durumun bulunmadığını belirten Erhürman, asıl amacın Kıbrıs Türk tarafını asılsız iddialarla tahrik etmek ve süreci havaya uçurmalarını sağlayarak dünyaya “çözüm istemeyen taraf Kıbrıslı Türklerdir” mesajını vermek olabileceğini kaydetti. Bu tür oyunlara gelmeyeceklerini vurgulayan Erhürman, sürecin nerede ve nasıl başladıysa aynı şekilde devam edeceğini belirterek halkın müsterih olmasını istedi.

SÖZÜ EDİLEN ÇÖZÜM PLANINDA NELER VAR?

Rum basınında geniş yer bulan iddiaların odağında ise BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Mara Angela Holgun Cuellar’ın temasları yer alıyor. Sızdırılan haberlere göre gündemdeki model, geçmiş yıllarda görüşülen “ağır federasyon” anlayışından oldukça farklı bir yapıyı içeriyor. Bu modelin, Rum tarafının iki toplumlu iki kesimli federasyon tezi ile Kıbrıs Türk tarafının egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü taleplerini aynı çatı altında buluşturmayı amaçlayan bir “gevşek federasyon” yaklaşımı olduğu ileri sürülüyor. Haberde, yeni yapının Kıbrıslı Rumlar tarafından federasyon, Kıbrıslı Türkler tarafından ise konfederasyon olarak nitelendirilebilecek bir formda olduğu iddia ediliyor. Ayrıca görüşmelerin merkezinde “toprak karşılığı tanınma ve siyasi eşitlik” unsurunun bulunduğu, Crans Montana sürecindeki haritalara benzer şekilde Maraş, Güzelyurt ve Mesarya bölgelerinin de çeşitli senaryolarda yer aldığı öne sürülüyor. Bunun karşılığında Kıbrıs Türk tarafının siyasi eşitliğinin devlet mekanizması içerisinde işlevsel şekilde tanınmasının hedeflendiği belirtiliyor.

Söz konusu modelin teknik detayları ise iki kurucu devletçik arasında gevşek bağlarla şekillenen bir devlet yapısına işaret ediyor. Geçmişte tartışılan ve yaklaşık 120 ortak yetkiyi barındıran federal yapıların aksine, bu modelde ortak yetkilerin ciddi ölçüde azaltılması ve günlük yönetimin büyük bölümünün kurucu devletçiklere bırakılması planlanıyor. Merkezi yapının yetkileri ise yalnızca yeni devletin uluslararası alanda ve Avrupa Birliği içerisinde işlevsel şekilde temsil edilmesini sağlayacak sınırda tutuluyor. Sistem içerisinde iki kurucu devletçik ve iki ayrı meclis kurulması, federal konular için ise daha çok gözetim görevi üstlenecek bir yapının oluşturulması değerlendiriliyor.

Seçilmiş bir federal meclis yerine, Avrupa Konseyi modelini andıran ve her iki taraftan milletvekillerinden oluşacak bir yapının öngörüldüğü iddialar arasında yer alıyor. Bu yapının yalnızca ortak konularda devreye girmesiyle Rum tarafının veto kaynaklı işlevsizlik endişelerinin, Türk tarafının ise nüfus çoğunluğundan doğabilecek kaygılarının giderilmesi amaçlanıyor. Başkanlığın Rum tarafının lehine olacak şekilde 2’ye 1 veya 3’e 1 oranında dönüşümlü yürütülmesi formülü üzerinde durulurken, Kıbrıs Türk tarafının siyasi eşitliğin temel unsurlarından biri olarak Bakanlar Kurulu kararlarında en az bir Kıbrıslı Türk üyenin olumlu oyunun bulunmasını şart gördüğü ifade ediliyor.

Sosyal medya üzerinden yapılan açıklamada, Gazze’deki Filistinlilerin fare, sıçan, bit, pire ve akarların yayılması sonucu oluşan deri hastalıklarıyla mücadele ettiği belirtildi. Sağlık ekiplerinin tespit ettiği binlerce vakanın ancak %40’ına müdahale edilebildiği bildirilirken, normal şartlarda basit bir tedaviyle iyileşebilecek bu hastalıkların, ilaç kıtlığı nedeniyle kronikleştiği vurgulanıyor. Özellikle çocukların, ihtiyaç duydukları tıbbi bakımdan mahrum kalması krizin boyutunu daha da ağırlaştırıyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nün verileri de tabloyu destekler nitelikte. Yıl başından bu yana kemirgenler ve dış parazitler kaynaklı 17 binden fazla vaka kaydedildiğini açıklayan örgüt, aileler arasındaki enfeksiyon yayılım hızına dikkat çekti. Bölgedeki “çaresiz ve tehlikeli” koşulların iyileştirme çabalarını boşa çıkardığı, mevcut altyapısızlığın hastalıkların yayılması için elverişli bir zemin oluşturduğu ifade ediliyor.

2006 yılından bu yana abluka altında olan ve Ekim 2023’ten itibaren ağır bombardımanlara maruz kalan Gazze Şeridi’nde fiziki yıkım da sağlık krizini tetikliyor. Verilere göre, bölgedeki evlerin %90’ı yerle bir edilmiş durumda. Bu yıkım sebebiyle 1,5 milyondan fazla Filistinli; kanalizasyon, temiz su ve elektrik gibi temel altyapı hizmetlerinden tamamen yoksun çadır kampları ve sığınma merkezlerinde yaşam mücadelesi veriyor.

Ateşkesin üzerinden aylar geçmesine rağmen Tel Aviv yönetiminin sürdürdüğü sıkı abluka, insani yardım kuruluşlarının hareket alanını kısıtlıyor. UNRWA ekipleri, sığınma merkezlerinde temizlik ve ilaçlama çalışmaları yürütse de altyapı çöktüğü için haşerelerin çoğalması engellenemiyor. BM, sağlık ve insani koşulların daha fazla bozulmaması için Gazze’ye geniş ölçekli yardım girişine acilen izin verilmesi çağrısını yineliyor.