İsrail Hükümet Düzeyinde İlk Kez “Soykırım” Dedi

İsrail hükümeti, 1915-1916 yıllarında yaşanan Ermeni tehcirini resmen “soykırım” olarak tanıdı. Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar tarafından sunulan bu kritik öneri, İsrail kabinesinde oy birliğiyle kabul edildi. Der Spiegel’in de dikkat çektiği bu gelişme, Türkiye ile İsrail arasındaki diplomatik ilişkilerde yeni bir krizin habercisi niteliğinde. Kararın ardından bir açıklama yapan Sa’ar, doğru olanı yapmak için hiçbir zaman geç olmadığını vurguladı.

Bu resmi adım, aslında siyasi zeminde bir süredir mayalanan bir sürecin sonucuydu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, geçtiğimiz yıl verdiği bir röportajda 1915 olaylarını bu şekilde tanımladığını ilk kez dile getirmişti. Geçmiş yıllarda İsrail parlamentosunda bu yönde çeşitli girişimler yaşanmış olsa da, bu çabalar hiçbir zaman resmi bir oylamayla sonuca ulaşmamıştı. Alınan bu son karar, hükümet düzeyinde kayda geçen ilk resmi onay olma özelliğini taşıyor.

İsrail, uzun yıllar boyunca bu iddiaları resmi olarak tanımaktan özenle kaçınmıştı. Tel Aviv yönetiminin bu temkinli tutumunun temelinde, Türkiye ile olan ilişkilerin dengesi ve Azerbaycan ile yürütülen yakın stratejik iş birliği yatıyordu. Ancak Gazze savaşı, Ankara ve Tel Aviv eksenindeki tüm köprüleri derinden sarstı. Uluslararası raporlar, İsrail’in Gazze’de on binlerce sivili hayatından kopardığını belgelerken, İsrailli yerleşimcilerin tutumları ve Lübnan’daki operasyonlara dair etnik temizlik iddiaları dünya gündeminde geniş yer buluyor. Bu ağır tablo karşısında uluslararası arenada ağır insan hakları ihlalleriyle suçlanan ve bizzat “soykırım” tartışmalarının odağına yerleşen İsrail’in, dikkatleri dağıtmak ve eleştirileri gölgelemek amacıyla Türkiye’yi hedef aldığı değerlendiriliyor.

Tarihsel hafıza tartışmalarına bakıldığında, bu adımı daha önce atan başka Batılı ülkeler de mevcut. Amerika Birleşik Devletleri Kongresi 2019 yılında, Almanya Federal Meclisi ise 2016 yılında benzer kararlara imza atmış; özellikle Almanya’nın kararı o dönem Ankara-Berlin hattında derin bir diplomatik krize neden olmuştu. İsrail’in attığı bu son adımın, halihazırda Gazze savaşı nedeniyle kopma noktasına gelen ikili ilişkilerde yeni bir diplomatik fırtına koparması bekleniyor. Türkiye, farklı ülke parlamentolarından çıkan bu tür kararları her zaman tarihin siyasallaştırılması olarak nitelendirmiş ve en sert şekilde reddetmişti.

Gelişmenin bölgesel dengeler açısından zamanlaması da oldukça dikkat çekici. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, son dönemde Türkiye ve Azerbaycan ile ilişkileri normalleştirmek adına önemli adımlar atıyor. Erivan’ın Ankara ve Bakü ile yeni bir sayfa açma arayışında olduğu bu günlerde İsrail’den gelen bu karar, sadece Türkiye-İsrail geriliminin yeni bir cephesi olarak kalmayacak. 110 yılı aşkın bir süre sonra alınan bu resmi tanıma kararı, Güney Kafkasya diplomasisinde de dikkatle izlenmesi gereken yeni bir başlık açmış durumda.