Küresel ticaret savaşlarında gerilim, Pekin’den gelen misilleme hamlesiyle yeniden tırmanıyor. Çin, Washington yönetiminin bu ay içinde bazı Çinli şirketleri kısıtlama listesine almasına yanıt olarak, ABD merkezli 56 şirketi hedef alan kapsamlı yaptırım kararlarını devreye soktu. Pekin yönetimi tarafından atılan bu adımlar doğrultusunda, 10 Amerikan şirketine çift kullanımlı ürün ihracatı tamamen yasaklanırken, 46 şirkete ise kamu alımlarında kısıtlama getirildi.
Çin Ticaret Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, ABD ordusuyla bağlantısı bulunduğu tespit edilen 10 Amerikan firması ihracat kontrol listesine dahil edildi. Alınan bu karar neticesinde, söz konusu şirketlere Çin menşeli çift kullanımlı ürünlerin ihracatı tamamen durduruldu. Daha önce belirli lisans şartlarına bağlı olarak yürütülen bu ihracat işlemlerinin yerini kesin bir yasak aldı. Uygulanan yaptırımların hedefindeki firmalar arasında dikkat çekici isimler yer alıyor. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre, ABD’de faaliyet gösteren tek aktif nadir toprak elementi madenini işleten ve Pentagon tarafından desteklendiği belirtilen MP Materials ile USA Rare Earth firmaları listeye eklenen kritik şirketler arasında bulunuyor. Bunun yanı sıra, görev kritik uygulamalar için motor üretimi gerçekleştiren Aveox firması da Çin’in yaptırım kıskacına giren bir diğer şirket oldu.
Pekin yönetimi, devreye alınan bu kararların ABD hükümetinin sergilediği kötü niyetli uygulamalara karşı bir yanıt niteliği taşıdığını vurguluyor. Ticaret Bakanlığı, hamlenin ulusal güvenliğin ve çıkarların korunması ile uluslararası yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacıyla gerçekleştirildiğini savunuyor. Yapılan açıklamada ayrıca, herhangi bir ülke veya bölgedeki kuruluş ile kişilerin, Çin menşeli çift kullanımlı ürünleri bu hedefteki şirketlere transfer etmesinin veya tedarik etmesinin kesinlikle yasaklandığı aktarıldı.
Yaşanan bu gelişmeleri değerlendiren uluslararası uzmanlar, Pekin’in attığı bu hamlenin büyük ölçüde sembolik bir nitelik taşıdığı görüşünde birleşiyor. Jeopolitik danışmanlık şirketi Asia Group’un Büyük Çin Bölgesi ortağı George Chen, yaptırım uygulanan şirketlerin çok büyük bir kısmının ABD savunma sanayisinde faaliyet gösterdiğini veya ABD hükümetiyle yakın ilişkilere sahip olduğunu belirtiyor. Chen, bu şirketlerin Çin’de halihazırda önemli bir ticari faaliyet yürütmediğine dikkat çekerek, Pekin’in kararını ABD Savunma Bakanlığı’nın Çinli teknoloji şirketlerini hedef alan “1260H” listesine karşı verilmiş orantılı bir yanıt olarak yorumluyor. Bilindiği üzere ABD Savunma Bakanlığı, bu ay içinde güncellediği yaptırım listesine Alibaba, Baidu, BYD ve NIO gibi Çin’in önde gelen dev teknoloji şirketlerini dahil etmişti.
Ticaret diplomasisindeki bu gerilimin bir diğer ayağını ise Çin Maliye Bakanlığı’nın eş zamanlı hamlesi oluşturdu. Bakanlık tarafından yapılan ayrı bir açıklamayla, 46 ABD şirketine yönelik yeni ekonomik tedbirler kamuoyuna duyuruldu. Alınan karara göre, Çinli alıcıların söz konusu 46 şirketin ürettiği ürünleri satın alması tamamen yasaklandı. Ancak getirilen bu kısıtlamada ince bir istisna göze çarpıyor; Çin’de faaliyetlerini sürdüren ABD sermayeli şirketlerin bu ürünleri satın almasının önünde herhangi bir engel bulunmayacak. Son gelişmelerle birlikte, Çin’in iki farklı bakanlık kanalıyla attığı adımlar neticesinde ABD merkezli toplam 56 şirket, Pekin’in yeni yaptırım ve kısıtlama kararlarının doğrudan hedefi haline gelmiş oldu.
