Birleşik Metal-İş Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM), Türkiye’deki hanehalkı harcamalarının güncel boyutunu gözler önüne seren Haziran 2026 dönemine ait Açlık ve Yoksulluk Sınırı Raporu’nu yayımladı. TÜİK’in zincir market internet fiyatları ile kurumun kendi beslenme kalıbı verileri esas alınarak hazırlanan çalışma, ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılamakta karşı karşıya kaldığı finansal yükü çarpıcı verilerle ortaya koyuyor.
Rapora göre, dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcamasını ifade eden açlık sınırı 36 bin 42 liraya yükseldi. Sadece beslenme değil; barınma, ulaşım, eğitim, sağlık, ısınma, giyim ve sosyal yaşam gibi temel gereksinimlerin de dahil edilmesiyle hesaplanan yoksulluk sınırı ise 118 bin 404 lira olarak belirlendi.
Hanehalkının Bireysel Gıda Maliyetleri
Dört kişilik bir ailenin sağlıklı ve dengeli beslenmesi için gereken asgari harcama tutarları bireylerin yaş ve cinsiyet durumlarına göre farklılık gösteriyor. BİSAM’ın hesaplamalarına göre aylık gıda maliyeti yetişkin bir erkek için 9 bin 706 lira, yetişkin bir kadın için 9 bin 325 lira düzeyinde bulunuyor. Gelişim çağındaki bireyler ele alındığında ise maliyetlerin daha da yükseldiği görülüyor; 15-18 yaş arası bir genç için asgari gıda harcaması 10 bin 119 lira, 4-6 yaş arası bir çocuk için ise 6 bin 892 lira olarak hesaplanıyor. Bu dört bireyin toplam aylık gıda maliyetinin 36 bin 42 liraya ulaşması, bir hanenin asgari yaşam standardını koruyabilmesi için sadece mutfak masrafına ayırması gereken bütçeyi ortaya koyuyor.
Günlük Mutfak Harcaması ve Ürün Gruplarının Dağılımı
Araştırma, dört kişilik bir ailenin sağlıklı beslenebilmesi adına günlük yapması gereken minimum gıda harcamasının 1201 lira olduğunu gösteriyor. Günlük harcama kalemleri incelendiğinde en yüksek maliyet yükünün süt ve süt ürünlerinde olduğu dikkat çekiyor. Ailenin bu ürün grubu için günlük 439,68 lira harcama yapması gerekiyor. Süt ve süt ürünlerini 267,71 liralık günlük maliyetle sebze ve meyve grubu, 216,84 liralık harcamayla da kırmızı et, tavuk ve balık grubu takip ediyor.
Diğer temel gıda maddelerinin günlük maliyetleri ise ekmek için 86,7 lira, katı ve sıvı yağlar için 60,71 lira, şeker, bal, reçel ve pekmez için 33,78 lira olarak sıralanıyor. Ailenin günlük bütçesinden kuruyemiş için 27,1 lira, kurubaklagiller için 24,89 lira, yumurta için 24,51 lira ve pirinç, bulgur, makarna ile un ürünleri için 19,54 lira pay ayrılması gerekiyor.
Gıda Sepetinde En Büyük Yük Süt Ürünlerinde
Harcama gruplarının toplam gıda sepeti içindeki ağırlığı incelendiğinde, süt ve süt ürünlerinin yüzde 36,6’lık payla ilk sırada yer aldığı görülüyor. Dengeli bir beslenme sepetinde et, yumurta ve kurubaklagil grubunun payı yüzde 24,4, meyve ve sebze grubunun payı yüzde 22,3, ekmek ve tahıl grubunun payı ise yüzde 8,8 olarak hesaplanıyor. Bunların dışında kalan diğer tüm gıda ürünlerinin toplam payı ise yüzde 7,9 seviyesinde kalıyor.
BİSAM raporunda, açlık sınırındaki bu yukarı yönlü tırmanışta özellikle peynir grubunda yaşanan fiyat artışlarının belirleyici bir rol oynadığına dikkat çekiliyor. Dönemsel olarak sebze ve meyve fiyatlarında düşüşler görülse de peynir fiyatlarındaki yükseliş trendinin genel gıda maliyetlerini yukarı çekmeye devam ettiği vurgulanıyor.
