Bu söz, ilk bakışta umutsuzluk gibi görünür. Oysa Joyce’un edebi üslubunu bilenler, bunun tek boyutlu bir pesimizm olmadığını fark eder. Burada alay, ince bir ironi ve insan ruhunun kendi yaralarını koruma refleksi vardır. Değiştiremeyeceğini bildiğin bir şeyle sürekli uğraşmak, ruhu yorar; Joyce, belki de bu yüzden, “konuyu değiştirelim” diyerek hem kendine hem muhatabına nefes alma imkânı sunar.

Tarihte pek çok toplum, büyük değişimleri ancak olağanüstü kırılma anlarında yaşayabilmiştir: devrimler, savaşlar, çöküşler… Bu noktaya gelene kadar ise çoğunluk, ya sessizce uyum sağlar ya da kahve masalarında şikâyet edip sonra gündelik hayatına döner. Joyce’un sözündeki “olanaksız” kelimesi, işte bu süreklilik haline atıftır; o sessiz kabullenme, bir ülkenin en kalıcı rejimidir.

Bireysel açıdan bakıldığında ise, bu ifade bir tür hayatta kalma stratejisidir. Her tartışmanın, her umutsuz çabanın insanı tükettiğini bilenler, konuyu değiştirerek kendini korur. Bu, yenilgiyi ilan etmekten ziyade, mücadeleyi zamana yayma, enerjiyi başka alanlara aktarma taktiğidir.

Ve belki de Joyce’un kastettiği, değişimin yine de mümkün olduğu, fakat başlangıç noktasının ülke değil insanın kendi iç dünyası olduğudur. Önce zihni, sonra evi, sonra çevreyi değiştirirsin… Ülke, belki en son değişir.

Kısacası, bu söz bir yandan yorgun bir bilgenin tebessümü, bir yandan da toplumsal değişim gerçekliğinin acımasız bir özeti gibidir. Joyce, tek cümlede hem umudu hem çaresizliği, hem mizahı hem trajediyi bir arada taşır.

Aylarca “bu iktidar gitmeli” diyerek meydanlarda konuşan, ekonomik kriz ve demokrasi taleplerini dile getiren muhalefet, şimdi “bekleyelim, zamanı gelince” tavrına bürünmüş durumda. Bu geri adım, sadece siyasi mücadeleyi zayıflatmakla kalmadı; değişim umudu taşıyan milyonlarca seçmeni de hayal kırıklığına uğrattı.

AKP ise bu sessizlikten azami şekilde yararlanıyor. Erken seçim baskısının ortadan kalkması, iktidara zaman kazandırdı. Bu süre zarfında hem ekonomiyi toparlama algısı yaratmak hem de kendi tabanını yeniden motive etmek için adımlar atıyor. Muhalefetin bu suskunluğu, iktidarın “istikrar” söylemini güçlendirdiği gibi, olası değişim rüzgarını da durdurdu.

Siyasette zaman, en önemli silahlardan biridir. Muhalefet bu silahı kendi elinden düşürdü. Erken seçim talebini bırakmak, rakibin ekmeğine yağ sürmekten başka bir şey değil. Halkın beklentisini, öfkesini ve değişim isteğini soğutmak ise siyasi bir intihardan farksızdır.

Elbette muhalefet etmek, denetlemek ve eleştirmek demokratik sistemin asli unsurlarındandır. Fakat mesele sadece “karşı taraf kötü” demekle sınırlı kaldığında, bu artık bir vizyonun değil, çaresizliğin ilanıdır. Sürekli başkalarının yanlışlarını konuşanlar, kendi doğrularını unutturur. Dahası, halk da bir süre sonra bu “sürekli şikayet eden” anlayıştan sıkılır.

Gerçek liderlik; sadece rakibini kötülemekle değil, kendi yolunu, kendi çözümünü ortaya koymakla mümkündür. Aksi takdirde, siyaset vizyon değil dedikodu, ideoloji değil çamur atma yarışına dönüşür.

Ve unutulmamalıdır: Sahtekârlığı olanlar elbette konuşulmalı, ifşa edilmeli. Ancak bir fikrin değerini, sadece başkalarının sahtekârlıklarıyla var olmaya çalışması belirliyorsa, o fikir zaten ölmüştür.

Bir Yere Ait Olma Hırsı mı, Yoksa Kayıtsızlık mı?

CHP, bugüne kadar iktidarın gölgesinde kurulan, adil temsile dayanmayan ve çoğu zaman yalnızca iktidarın meşruiyetini tahkim etmeyi amaçlayan komisyon ve platformlara karşı mesafeli durmuştu. Ancak bu kez, AKP ile birlikte hareket eden DEM Parti’nin de içinde yer aldığı bir komisyonda “bulunma kararı” alması, ilk bakışta bir uzlaşma gibi gösterilmeye çalışılsa da, aslında CHP’nin kimlik krizinin bir dışavurumudur.

Bir yanda yıllardır “tek adam rejimi” diye adlandırdığı bir iktidar yapısına karşı demokratik direniş iddiası taşıyan bir parti; diğer yanda, o iktidarın kurduğu zeminde şekillenen bir komisyonda yer almak. Bu çelişki, CHP’nin yalnızca siyasi karar alma mekanizmasındaki tutarsızlığını değil, aynı zamanda ilkeleri uğruna “bedel ödeme” iradesinden ne kadar uzaklaştığını da gösteriyor.

23 Yılın Ardından Gelen Sessizlik

CHP’nin son yıllarda en çok eleştirildiği konulardan biri, iktidarın kurduğu oyunları bozmak yerine o oyunun bir parçası hâline gelmesidir. “Sistemi içeriden düzeltme” hayaliyle yapılan her iş birliği, AKP’nin hegemonik siyasetini daha da sağlamlaştırmaktan öteye gitmedi. Bu komisyona katılım da istisna değil, bir devam halkasıdır.

23 yıl boyunca mecliste verilen önerilerin reddedildiği, seçimlerin eşit ve adil ortamda yapılmadığı, yargı bağımsızlığının kaybolduğu ve medya gücünün iktidarın sopası haline getirildiği bir ortamda, hala bu düzene meşruiyet kazandıracak adımlar atmak, ne yazık ki bir “dik duruş” değil, bir “eğilme biçimidir”.

Ne Yapılmalıydı?

CHP eğer gerçekten farklılaşmak, halka umut vermek ve yeniden “değişim” söylemini ete kemiğe büründürmek istiyorsa; AKP’nin kurduğu hiçbir sahneye figüran olarak çıkmamalıydı. Komisyonu reddetmek, bu baskı düzenine karşı bir tutum almak, halkın karşısında “Biz bu oyunun parçası değiliz” diyebilmek asıl muhalefet tavrı olurdu.

CHP’nin AKP ve DEM Parti tarafından kurulan komisyona katılması, stratejik bir hamle değil, ilkesel bir savrulmadır.

Bu karar, 23 yıldır süren mücadelenin ruhuna ters düşmektedir. Muhalefetin iktidar tarafından şekillendirilmiş zeminlerde rol alması, yalnızca o iktidarın meşruiyetine hizmet eder. Türkiye, sahici, cesur ve dışarıdan kendi zeminini kurarak gelen bir muhalefete ihtiyaç duyarken; CHP hâlâ içeriden değişim umudu taşıyorsa, o umut çoktan eskimiş demektir.