Dünya Bankası’ndan Kritik Uyarı

Dünya Bankası’nın yayımladığı son Emtia Piyasaları Görünüm Raporu, Orta Doğu’da süregelen çatışmaların küresel ekonomi üzerindeki ağır faturasını gözler önüne serdi. Rapora göre, enerji fiyatlarında bu yıl beklenen yüzde 24’lük artış, 2022 yılındaki Rusya-Ukrayna savaşından bu yana görülen en büyük fiyat şokunu tetikleyecek. Küresel emtia fiyatlarının genel toplamda yüzde 16 artması beklenirken, bu durumun dünya genelinde enflasyonu körüklemesi ve ekonomik büyümeyi belirgin şekilde yavaşlatması öngörülüyor.

Enerji altyapısına yönelik saldırılar ve küresel deniz yoluyla ham petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 35’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamalar, petrol arzında günlük 10 milyon varillik bir azalmaya yol açtı. Dünya Bankası, bu tabloyu kayıtlardaki en büyük petrol arz şoku olarak nitelendiriyor. Brent petrolün varil fiyatının, 2025 yılındaki 69 dolar seviyesinden 2026 yılında ortalama 86 dolara yükselmesi beklenirken, çatışmaların tırmanması senaryosunda bu rakamın 115 dolara kadar çıkabileceği uyarısı yapılıyor.

Tarım ve Sanayi Sektöründe Maliyet Krizi

Enerji krizinin etkileri sadece yakıt fiyatlarıyla sınırlı kalmıyor. Raporda, gübre fiyatlarının üre fiyatlarındaki keskin artışın etkisiyle yüzde 31 yükseleceği tahmin ediliyor. Bu durum, 2022’den bu yana çiftçilerin gelirlerinde ve tarımsal verimlilikte ciddi bir düşüş riskini beraberinde getiriyor. Aynı zamanda veri merkezleri ve elektrikli araçlar gibi sektörlerin yoğun talebiyle alüminyum, bakır ve kalay gibi temel metallerin fiyatları da tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaşıyor. Jeopolitik risklerin artmasıyla ‘güvenli liman’ arayışına giren yatırımcılar, değerli metallerin fiyatlarını da yüzde 42 oranında yukarı çekmiş durumda.

Küresel Ekonomi Üzerindeki Baskı Artıyor

Yükselen emtia fiyatlarının gelişmekte olan ekonomiler üzerinde iki temel negatif etkisi olması bekleniyor:

Yüksek Enflasyon: Gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1 seviyesinde gerçekleşeceği öngörülüyor. Bu oran, savaş öncesi tahminlerin bir puan üzerinde.

Zayıflayan Büyüme: Temel ihtiyaç maddelerindeki pahalılık ve ticaret kısıtlamaları nedeniyle bu ekonomilerin büyüme tahmini yüzde 3,6’ya düşürüldü.

Dünya Bankası, çatışmalardan doğrudan etkilenen bölgelerin yanı sıra, küresel emtia ithalatçılarının yüzde 70’inin öngörülenden daha zayıf bir büyüme performansı sergileyeceğine dikkat çekiyor. Mevcut tahminler, krizdeki en şiddetli aksamaların mayıs ayında sona ereceği varsayımına dayanırken, sürecin uzaması durumunda küresel ekonomiyi son on yılın en zorlu enflasyonist dönemlerinden birinin beklediği vurgulanıyor.