NATO, Trump’ın Planına Uymayı Reddetti

NATO müttefikleri pazartesi günü, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarını ablukaya alma planına dahil olmayacaklarını açıkladı. Bunun yerine, ancak çatışmalar sona erdikten sonra müdahil olmayı önerdiler.

Trump, hafta sonu yapılan görüşmelerin İran’la altı haftadır süren çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmayla sonuçlanmamasının ardından, pazartesi günü başlayan abluka kapsamında İran’a yaklaşan tüm gemilerin ABD ordusu tarafından etkisiz hale getirileceğini söyledi.

Trump başlangıçta ABD’nin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemileri engellemek için başka ülkelerle birlikte hareket edeceğini belirtmişti. Ancak daha sonra ABD ordusu, ablukanın yalnızca İran limanlarına giden ya da bu limanlardan çıkan gemiler için geçerli olacağını açıkladı.

Savaşın 28 Şubat’ta başlamasından bu yana İran, kendi gemileri dışındaki tüm gemilere bu su yolunu büyük ölçüde kapatmış durumda. Tahran yönetimi, boğaz üzerindeki kontrolünü kalıcı hale getirmeyi ve muhtemelen burayı kullanan gemilerden geçiş ücreti almayı hedefliyor.

Trump, pazar günü Truth Social’da yaptığı paylaşımda, “Abluka çok yakında başlayacak. Başka ülkeler de bu ablukaya dahil olacak” dedi.

Ancak İngiltere ve Fransa’nın da aralarında bulunduğu NATO müttefikleri, ablukaya katılarak çatışmanın içine çekilmeyeceklerini söyledi. Bunun yerine, normal şartlarda küresel petrol arzının beşte birinin geçtiği boğazı yeniden ulaşıma açmaya yönelik bir girişim üzerinde çalıştıklarını belirttiler.

Müttefiklerin bu operasyona katılmayı reddetmesi, Trump ile aralarındaki bir başka gerilim başlığı oldu. Trump daha önce askeri ittifaktan çekilme tehdidinde bulunmuş, ayrıca bazı ülkelerin İran’a yönelik saldırılar için ABD askeri uçaklarına hava sahalarını açmayı reddetmesinin ardından Avrupa’daki bazı ABD askerlerini çekmeyi de değerlendirmeye başlamıştı.

‘SAVAŞA SÜRÜKLENMEYECEĞİZ’

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Ablukayı desteklemiyoruz” dedi.

Starmer, “Benim kararım çok netti: Baskı ne kadar büyük olursa olsun — ve gerçekten hatırı sayılır bir baskı vardı — bu savaşa sürüklenmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.

Diplomatların geçen hafta Reuters’a verdiği bilgiye göre, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa hükümetlerine Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini sağlamaya yardımcı olunması için yakın gelecekte somut taahhütler görmek istediğini iletti.

Rutte perşembe günü yaptığı açıklamada, NATO’nun 32 üyesi bir görev gücünün oluşturulması konusunda uzlaşabilirse, ittifakın boğazda rol oynayabileceğini söyledi.

Bazı Avrupa ülkeleri, ancak çatışmaların kalıcı biçimde sona ermesi ve İran’la gemilerine saldırılmayacağı yönünde bir anlaşma yapılması halinde boğazda görev almaya hazır olduklarını açıkladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, pazartesi günü X üzerinden yaptığı paylaşımda, Fransa’nın İngiltere ve diğer ülkelerle birlikte boğazda deniz ulaşımını yeniden sağlamak amacıyla çok uluslu bir görev gücü oluşturmak için bir konferans düzenleyeceğini duyurdu.

Macron, “Çatışan taraflardan ayrı, tamamen savunma amaçlı bu misyon, koşullar elverir elvermez konuşlandırılacaktır” dedi.

Starmer, pazartesi günü parlamentoda yaptığı konuşmada, bu girişimin güvenli geçiş kurallarının oluşturulmasını ve tankerler için refakat sağlayacak askeri gemiler arasında koordinasyon kurulmasını amaçladığını söyledi.

“Çok açık konuşayım: Bu, çatışma sona erdiğinde deniz taşımacılığını korumak ve seyrüsefer özgürlüğünü desteklemekle ilgilidir. Buradaki ortak hedefimiz, koordineli, bağımsız ve çok uluslu bir plan oluşturmaktır” dedi.

ALTERNATİF TOPLANTI

Bir Fransız diplomatik kaynak, Körfez ülkeleri, Hindistan, Yunanistan, İspanya, İtalya, Hollanda ve İsveç’in de aralarında bulunduğu yaklaşık 30 ülkenin katılımıyla söz konusu misyonun planlarının hazırlanacağı bir toplantının Paris ya da Londra’da perşembe günü kadar erken bir tarihte yapılabileceğini söyledi.

Kaynak, askeri gemilerin çatışan taraf gibi davranmadan güvence sağlayacağını, ayrıca İran ve ABD’nin bu misyon hakkında bilgilendirileceğini ancak doğrudan görevde yer almayacağını belirtti.

Bir başka Avrupalı diplomatik kaynak ise, Trump abluka emri vermişken böyle bir görevi memnuniyetle karşılayıp karşılamayacağının belirsiz olduğunu söyledi.

Kaynak, “Trump şimdi boğazı kendi baskı aracı olarak kullanıyorsa, orada gerçekten bir misyon istiyor mu?” dedi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da pazartesi günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın diplomasi yoluyla yeniden açılması gerektiğini, bunu denetleyecek uluslararası bir güç oluşturmanın ise karmaşık olacağını söyledi. Fidan ayrıca, NATO’nun temmuz ayında Ankara’da yapılacak zirvede Trump’la ilişkilerini yeniden ayarlaması gerektiğini ifade etti.